Արական տիպի մազաթափության տեսակները. Համիլթոն–Նորվուդի փուլեր
Դուք նկատում եք, որ քունքերի մազագիծը նահանջել է, իսկ ձեր ծանոթի մոտ նախ սկսել է երևալ գլխի գագաթը։ Երկուսն էլ կարող են լինել նույն՝ անդրոգենետիկ ալոպեցիայի, այսինքն՝ տղամարդկանց տիպի մազաթափության տարբեր պատկերներ։ Սովորաբար տարբերակում են ճակատաքունքային նահանջը, գագաթի նոսրացումը, համակցված տեսակը և ավելի հազվադեպ՝ ճակատային ամբողջ մազագծի համաչափ նահանջը։ Համիլտոն–Նորվուդի սանդղակը լրացուցիչ նկարագրում է փոփոխության տարածվածությունը I-ից VII աստիճանով։ Տեսակը ցույց է տալիս, թե որտեղ են մազերը նոսրանում, աստիճանը՝ որքան տարածուն է գործընթացը։ Դրանցից ոչ մեկը առանձին ախտորոշում չէ կամ ինքնաբերաբար չի որոշում բուժումը։
Ստորև բերված բացատրությունը կօգնի հասկանալ նկարագրությունները՝ առանց մեկ սելֆիով սեփական աստիճանը որոշելու փորձի։ Բուժման ծրագիր ընտրելիս ավելի կարևոր են ժամանակի ընթացքում փոփոխության ուղղությունը, գլխամաշկի վիճակն ու պահպանված մազերի հաստությունը, ոչ թե գեղեցիկ հռոմեական թիվը։
Մազաթափության ի՞նչ պատկերներ են տարբերակում բժիշկները
| Պատկեր | Ինչ է երևում հայելու մեջ | Ինչ է օգտակար ստուգել |
|---|---|---|
| Ճակատաքունքային | Քունքերի խորացումները մեծանում են, մազագիծը դառնում է M-աձև | Արդյոք փոխվում է ճակատի կենտրոնական հատվածը, և կա՞ն մանրացած մազեր |
| Գագաթային (vertex) | Գագաթի տեսանելի գլխամաշկի շրջանը մեծանում է, մինչդեռ առջևի մազագիծը կարող է համեմատաբար պահպանվել | Նույն լուսավորությամբ խտության տարբերությունն ու հարակից գոտիների վիճակը |
| Համակցված | Նոսրացումը երևում է և՛ առջևում, և՛ գագաթին, սկզբում դրանց միջև մազերի գոտի է մնում | Այդ գոտին նոսրանո՞ւմ է, և արդյոք երկու հատվածները միանում են |
| Ճակատային A տարբերակ | Առջևի մազագիծը ավելի համաչափ նահանջում է՝ սկզբում առանց գագաթի առանձին բնորոշ օջախի | Չշփոթել այս պատկերը ճակատային մազագծի այլ հիվանդության հետ |
| Գլխի վերին մասի տարածուն նոսրացում | Մազերն աստիճանաբար բարակում են վերին մասի մեծ հատվածում՝ առանց հստակ ճաղատ օջախի | Տարբերակել անդրոգենետիկ մանրացումը տելոգենային թափվելուց և այլ պատճառներից |
Տարբեր պատկերները կարող են համակցվել։ Տղամարդու գլխի վերին հատվածը կարող է աստիճանաբար նոսրանալ՝ գրեթե չփոխելով ճակատային մազագիծը, և դա չի բացառում անդրոգենետիկ ալոպեցիան։ Հակառակը նույնպես ճիշտ է․ բարձր ճակատը ինքնին հիվանդության ապացույց չէ։ Բժիշկը համեմատում է մազերի հաստությունը, փոփոխության պատմությունն ու գլխամաշկի տեսքը՝ նախքան որևէ տեսակ նշելն ու գնահատելը։
Ինչպե՞ս հասկանալ Համիլտոն–Նորվուդի I–VII աստիճանները
Համիլտոն–Նորվուդի սանդղակը ստեղծվել է տղամարդկանց տիպի ճաղատության տեսանելի տարածվածությունը նկարագրելու համար և լայնորեն կիրառվում է հետազոտություններում ու փոխպատվաստման պլանավորման ժամանակ։ Սա դասակարգում է, ոչ թե արյան անալիզ․ սահմանային աստիճանը երկու բժիշկ կարող են տարբեր գնահատել։ «III vertex»-ը սովորական III-ը չէ․ առաջինի դեպքում հիմնական նոսրացումը գագաթին է։ A տառով տարբերակները նկարագրում են ճակատային մազագծի առավել միասնական նահանջ։
| Աստիճան | Բնորոշ տեսք | Ինչ չի կարելի եզրակացնել միայն թվից |
|---|---|---|
| I | Նշանակալի նահանջ չկա կամ այն նվազագույն է | Չի ապացուցում ալոպեցիայի բացակայություն․ վաղ մանրացումը կարող է չերևալ սովորական լուսանկարում |
| II | Քունքերի փոքր, համեմատաբար համաչափ խորացումներ | Չի ասում՝ գործընթացն արագ կզարգանա՞, թե՞ ոչ |
| III / III vertex | Քունքերի արտահայտված նահանջ / հիմնականում գագաթի նոսրացում | Առանց խտությունն ու գլխամաշկը գնահատելու բուժում ընտրել չի կարելի |
| IV | Առջևի հատվածն ու գագաթը նոսրացած են, բայց դրանց միջև մնում է բավական լայն մազածածկ կամուրջ | Աստիճանը չի ցույց տալիս հասանելի դոնորային պաշարը |
| V | Հատվածները մեծանում են, միջանկյալ կամուրջը նեղանում և նոսրանում է | Հնարավոր չէ խոստանալ փոխպատվաստմամբ ամբողջ տարածքը ծածկել |
| VI | Ճակատային և գագաթային նոսրացած գոտիները փաստորեն միանում են | Թիվը չի կանխատեսում որևէ կոնկրետ բուժման արդյունքը |
| VII | Գլխի վերին մասում շատ քիչ մազ է մնացել, կողքերից ու ծոծրակից՝ պայտաձև եզրագոտի | Սա մարդու ընդհանուր առողջության գնահատական չէ և ինքնաբերաբար չի բացառում բոլոր շտկումները |
Աստիճանները մի համարեք պարտադիր աստիճանասանդուղք, որով յուրաքանչյուր տղամարդ պետք է հասնի VII-ին։ Ոմանց մոտ վիճակը տարիներով կայուն է, մյուսների մոտ զարգանում է անհավասար կամ փոխում հիմնական հատվածը։ Տարիքն ու ժառանգականությունը ազդում են հավանականության վրա, սակայն հոր կամ պապի լուսանկարով հնարավոր չէ ձեր անձնական ժամանակացույցը կանխատեսել։ Վատ ստացված սանրվածքից հետո նույնպես պետք չէ հայտարարել նոր աստիճան․ երկարությունը, թաց մազերն ու վերևից ընկնող լույսը փոխում են տեսքը։
Ի՞նչ է նշանակում A տառը, և ինչո՞ւ դա առանձին հիվանդություն չէ
IIA–VA տարբերակներում առջևի մազագիծը նահանջում է ավելի համատարած ձևով, երբեմն վաղ փուլում առանց գագաթի առանձին նոսրացած շրջանի։ Սա տղամարդկանց անդրոգենետիկ ալոպեցիայի բաշխման ենթատեսակ է, ոչ թե անպայման ուրիշ պատճառի նշան։ Համիլտոն–Նորվուդի սանդղակը հիմնականում նկարագրում է դասական ձևերը, ուստի կան մարդիկ, որոնց պատկերը չի տեղավորվում աղյուսակի մեկ վանդակում։ Ձեր մազերը պարտադիր չէ նմանեցնել համացանցում գտնված սխեմային։
Կա նաև BASP դասակարգումը․ այն առանձին գնահատում է ճակատային մազագծի ձևը և որոշակի գոտիներում խտության կորուստը։ Համակցված կամ տարածուն պատկերների դեպքում դա երբեմն ավելի հարմար է։ Կարևորը սանդղակի անունը չէ, այլ հաջորդական նկարագրությունը՝ որտեղ է նոսրացումը, ինչպես է փոխվել ժամանակի ընթացքում, ինչ տեսք ունեն ֆոլիկուլները զննման ժամանակ։ Ծանոթ թիվը հեշտացնում է խոսակցությունը, բայց բժշկական չափանիշներին չի փոխարինում։
Կարո՞ղ է «Նորվուդի տեսակը» իրականում այլ մազաթափություն լինել
Այո՛։ Քունքերի խորացումները երբեմն պարզապես բնական, հասունացած մազագիծ են, ձգող սանրվածքի հետևանք կամ որոշ սպիական հիվանդությունների դրսևորում։ Առանձին կլոր օջախները հուշում են օջախային ալոպեցիայի մասին։ Հիվանդությունից, բարձր ջերմությունից, սննդային պակասից կամ սթրեսից հետո արագ ու համատարած կորուստը կարող է լինել տելոգենային մազաթափություն՝ աճի ցիկլի պատասխան ծանրաբեռնվածությանը։ Երբեմն երկու գործընթացները միաժամանակ են լինում․ ժամանակավոր թափվելը հանկարծ տեսանելի է դարձնում նախկինում մեղմ անդրոգենետիկ ալոպեցիան։
Հատկապես կարևոր է «ժառանգական ճաղատություն» չհամարել ցավը, բորբոքային քորը, թարախաբշտիկները, կեղևները, արյունահոսությունը, արտահայտված կարմրությունը, թեփոտումը՝ կոտրված մազերի օջախներով, կամ փայլուն հարթ տարածքները՝ առանց ֆոլիկուլային բացվածքների։ Դրանք մաշկաբանի անձնական զննում պահանջող նշաններ են․ բորբոքային և սպիական ալոպեցիաները կարող են այլ ու ավելի հրատապ բուժում պահանջել։ Տարածուն կորուստի դեպքում բժիշկը պարզում է դեղերը, սննդակարգն ու վերջին հիվանդությունները և ըստ անհրաժեշտության անալիզներ նշանակում։ Առանց ախտանիշների բոլորին նույն հետազոտությունների փաթեթը զննմանը չի փոխարինում։
Ի՞նչ կարելի է իրականում հասկանալ տնային լուսանկարներից
Համեմատեք երեք դիրք՝ ձախ ու աջ քունքերը և գագաթը։ Նկարեք նույն սենյակում, համանման վերևի լույսի տակ, առանց ֆիլտրերի, մոտավորապես նույն երկարության և չորության մազերով։ Եթե ամեն շաբաթ փոխվում են բացվածքը, գլխի դիրքը կամ լուսանկարի պայծառությունը, համեմատությունը մոլորեցնող կլինի։ Լուսանկարների շարքը օգնում է տեսնել դինամիկան, բայց չի ցույց տալիս մանրացումը՝ մազի տրամագծի աստիճանական փոքրացումը, որը բնորոշ է անդրոգենետիկ ալոպեցիային։ Դրա համար անհրաժեշտ է զննում, հաճախ՝ տրիխոսկոպիա։
Պատկերին հետևելը օգտակար է նաև բուժման ընթացքում․ եթե նախապես առավել նոսրացած էր գագաթը, հենց այդ հատվածն է կարևոր արդյունքը գնահատելիս, ոչ թե ճակատի նոր սանրվածքը։ Բայց սովորական լուսանկարը չի հաշվում ֆոլիկուլները և չի չափում մեկ քառակուսի սանտիմետրի մազերի խտությունը։ Օգտագործեք այն որպես փոփոխությունների օրագիր, ոչ թե աստիճանը մեկ մակարդակի ճշտությամբ ինքնուրույն որոշելու միջոց։
Նոսրացման պատկերը որոշելու համար ներարկում կամ վիրահատություն պետք չէ։ Սովորական զննությունն ու տրիխոսկոպիան՝ գլխամաշկի և մազերի ոչ ինվազիվ դիտումը խոշորացնող սարքով, սովորաբար չեն պահանջում ցավազրկում, տեսանելի հետքեր չեն թողնում և աշխատանքի կամ կարևոր իրադարձության համար վերականգնման շրջան չեն ենթադրում։ Եթե տեսակը որոշելուն զուգահեռ առաջարկում են ներարկումներ կամ մազերի փոխպատվաստում, դա արդեն առանձին որոշում է՝ իր ռիսկերով և ապաքինման ժամկետներով․ Նորվուդի աստիճանն ինքնին միջամտությունը պարտադիր չի դարձնում։ Գլխամաշկի ցավի կամ բորբոքման դեպքում ավելի կարևոր է պարզել պատճառը, քան սանրվածքով թաքցնել փոփոխությունները։
Ինչպե՞ս է նոսրացման պատկերը ազդում բուժման մասին զրույցի վրա
Նոսրացման տեղն ու ծավալը ազդում են սպասվող արդյունքի վրա, սակայն չեն ստեղծում առանձին «IV աստիճանի դեղ»։ Եթե ֆոլիկուլները դեռ բարակ մազեր են արտադրում, բժիշկը կարող է քննարկել դրանք պահպանող ու մասամբ ամրացնող միջոցներ։ Եթե գոտին տարիներով գրեթե դատարկ է, միայն լոսյոնով լիարժեք վերականգնում ակնկալելը իրատեսական չէ։ Փոխպատվաստման ժամանակ հատկապես կարևոր են ծածկվող տարածքը, դոնորային մազերի խտությունը և չփոխպատվաստված գոտու ապագա փոփոխությունները, ոչ թե պարզ բանաձևը՝ «որքան բարձր աստիճան, այնքան շատ գրաֆտ»։
Կարևոր է նաև՝ փոփոխությունը որքան է երևում ուրիշներին։ Գագաթի նոսրացումը հաճախ ավելի նկատելի է վառ լամպի տակ և պակաս՝ այլ հարդարմամբ, մինչդեռ ճակատաքունքային նահանջը փոխում է դեմքի ուրվագիծը։ Բնական արդյունքի մասին խոսակցությունը սկսվում է կոնկրետ նպատակից՝ գագաթի խտություն, ավելի հավասար մազագիծ, հարմար սանրվածք կամ ներկա վիճակի պահպանում։ Ոչինչ չանելը կամ կարճ կտրելը ողջամիտ ընտրություն է, եթե փոփոխությունը ձեզ չի անհանգստացնում։
Ի՞նչ հարցերն են օգնում բժշկին նկարագրել հենց ձեր տարբերակը
- Տրիխոսկոպիայով կա՞ մազի տրամագծի փոքրացում, որը բնորոշ է անդրոգենետիկ ալոպեցիային։
- Նոսրացումը քունքերո՞ւմ է, գագաթո՞ւմ, ճակատային մազագծի համաչափ նահա՞նջ է, թե՞ համակցված տարբերակ։
- Կարո՞ղ են ժամանակավոր մազաթափությունը կամ գլխամաշկի բորբոքումը միանալ հիմնական պատկերին։
- Լուսանկարների շարքն իրական առաջընթա՞ց է ցույց տալիս, թե՞ տարբեր լուսավորություն ու հարդարում։
- Ո՞ր նշանների դեպքում պետք է նշանակված ժամկետից շուտ կրկնակի զննվել։
- Եթե քննարկենք փոխպատվաստում, ինչպե՞ս են պատկերը և հետագա կորուստի հնարավորությունը ազդում ծրագրի վրա։
Պարտադիր չէ ինքնուրույն հաշվարկել «ճիշտ Նորվուդը»։ Խորհրդատվությանը տարեք համեմատելի մի քանի լուսանկար, նկարագրեք փոփոխության արագությունն ու խնդրեք բժշկին ցույց տալ ախտորոշումը հաստատող նշանները։ Դեղերի աշխատանքի մեխանիզմներն ու փոխպատվաստումը առանձին բուժման որոշումներ են․ տեսակը հասկանալը նախ և առաջ օգնում է ճշգրիտ նպատակ դնել և բացառել մազաթափության այլ պատճառները։
Հաճախակի հարցեր
Քունքերի անհամաչափ նահանջը նշանակո՞ւմ է, որ պատճառը ժառանգական չէ
Պարտադիր չէ։ Մազագիծը միշտ չէ, որ հայելային համաչափ է։ Բայց արտահայտված միակողմանի, հանկարծակի կամ բորբոքումով ուղեկցվող կորուստը պետք է լրացուցիչ ստուգել։
Բոլոր երկրներում բժիշկները նույն կերպ ե՞ն կիրառում Նորվուդի սանդղակը
Սա միջազգային տարածված նկարագրական համակարգ է, սակայն կան նաև այլ սանդղակներ, այդ թվում՝ BASP, իսկ սահմանային աստիճանները կարող են փոքր-ինչ տարբեր մեկնաբանվել։
Կարելի՞ է աստիճանի համարով իմանալ, թե քանի տարուց ամբողջովին կճաղատանամ
Ոչ։ Սանդղակը նկարագրում է ներկա բաշխումը, ոչ թե անհատական զարգացման արագությունը, և չի երաշխավորում անցում հաջորդ աստիճանի։
Աղբյուրներ
- Classifications of Patterned Hair Loss: A Review․ դասակարգումների համակարգերի ակնարկ.
- Male androgenetic alopecia․ կլինիկական պատկերներ և սանդղակների սահմանափակումներ.
- Նորվուդ Օ․ Տ․․ տղամարդկանց տիպի ճաղատության սկզբնական դասակարգումը.
- DermNet․ տրիխոսկոպիկ ախտորոշում և մազաթափության տարբեր պատկերների տարբերակում.
- DermNet․ տարածուն ալոպեցիա և հնարավոր այլ պատճառներ.
- DermNet․ տրիխոսկոպիա՝ մազերի և գլխամաշկի ոչ ինվազիվ զննում.
