Սիվատտի պոյկիլոդերմիա. պարանոցի և դեկոլտեի բուժում

Հայելու մեջ ձեր դեմքը սովորական է թվում, բայց պարանոցի կողային հատվածներում ու կրծքավանդակի վերին մասում հայտնվել է կարմրաշագանակագույն, մանր ցանց հիշեցնող գունավորում։ Դեմքի բծերը բացեցնող քսուքը գրեթե չի օգնում, և մտածում եք լազերի մասին։ Սիվատի պոյկիլոդերմիան գունանյութի ու մանր անոթների նման համակցության հնարավոր բացատրություններից մեկն է, հատկապես արևին ենթարկվող մաշկի վրա։ Միայն արտաքին նմանությամբ ախտորոշում հաստատել չի կարելի։ Մաշկաբանը նախ պետք է բացառի այլ պատճառներ, ապա որոշի՝ առաջնայինը շագանակագույն պիգմե՞նտն է, կարմիր անոթնե՞րը, գրգռո՞ւմը, թե՞ մի քանի բաղադրիչ միասին։

Ինչո՞ւ սա պարանոցի սովորական պիգմենտային բծեր չեն

«Պոյկիլոդերմիա» բառը նկարագրում է երեք փոփոխության համակցություն՝ մաշկի մուգ և բաց հատվածներ, տեսանելի լայնացած մանր անոթներ՝ տելանգիէկտազիաներ, և մաշկի բարակում՝ ատրոֆիա։ Սիվատի ձևի դեպքում դրանք ստեղծում են անհավասար կարմրաշագանակագույն պատկեր։ Հաճախ ախտահարվում են պարանոցի կողքերը, կրծքավանդակի վերին մասը, երբեմն նաև դեմքի կողային հատվածները։ Կզակի տակ ստվերում մնացող մաշկը կարող է պահպանել բնական գույնը։ Այդ տեղակայումը օգտակար հուշում է, ոչ թե տնային վստահելի ախտորոշման միջոց։

Մեկի մոտ գերակշռում է շագանակագույն ցանցը, մյուսի մոտ՝ կարմրությունն ու բարակ անոթները, մեկ ուրիշը նկատում է չորություն, զգայունություն կամ թեթև այրոց։ Դեմքի սովորական տոնային քսուքը միշտ չէ, որ լավ է ծածկում անոթային մասը։ Դա պարտադիր չի նշանակում հիվանդության վատացում կամ առողջությանը սպառնացող վիճակ. Սիվատի տիպիկ պոյկիլոդերմիան համարվում է բարորակ և քրոնիկ։ Սակայն այն կարող է նմանվել բժշկական առումով կարևոր հիվանդությունների, ուստի ճիշտ ախտորոշումն էական է։

Ի տարբերություն մելազմայի և պզուկներից մնացած հետքերի, որոնք հիմնականում կապված են գունանյութի հետ և ունեն այլ պատմություն ու տեղակայում, Սիվատի պոյկիլոդերմիան ներառում է նաև անոթների պատկերն ու մաշկի կառուցվածքի փոփոխությունը։ Միայն ուժեղ բացեցնող միջոցը չի վերացնի բոլոր բաղադրիչները։ Արևային առանձին բծերը կարող են համակցվել վիճակի հետ, բայց մեկ բիծը պարանոցի լայն հատվածի ցանցաձև գունավորման նույնը չէ։

Ինչո՞ւ են հաճախ ախտահարվում պարանոցն ու կրծքավանդակի վերին մասը

Ճշգրիտ պատճառը հայտնի չէ։ Արևի կուտակային ազդեցությունը կարևոր գործոն է, իսկ անհատական զգայունությունը, բաց ֆոտոտիպը, տարիքն ու հորմոնային ազդեցությունները կարող են մասնակցել։ Վիճակն ավելի հաճախ նկարագրվում է դաշտանադադարից հետո, սակայն դա չի նշանակում, թե նման մաշկ ունեցող յուրաքանչյուր կին հորմոնային հիվանդություն ունի։ Միայն պարանոցի տեսքի պատճառով հորմոնային բուժում սկսելու հիմք չկա։

Առանձին ուշադրություն են պահանջում օծանելիքն ու բուրավետիչ պարունակող կոսմետիկան։ Որոշ բաղադրիչներ կարող են ուժեղացնել լուսազգայունությունը կամ կիրառման հատվածում գրգռում և կոնտակտային ալերգիա առաջացնել։ Պարանոցին օծանելիք ցողելը չի ապացուցում, որ հենց դա է ձեզ մոտ առաջացրել պոյկիլոդերմիան, բայց ախտահարված մաշկին բույր չկիրառելը ողջամիտ քայլ է։ Նկատի ունեցեք նաև բուրավետ քսուքները, պարանոցին դիպչող մազերի միջոցներն ու օձիքների կրկնվող շփումը։

Պատկերը սովորաբար աստիճանաբար է ձևավորվում, դրա համար սկզբի ճշգրիտ օրը նշելն անհնար կարող է լինել, իսկ վիճակը հեշտ է շփոթել անհավասար արևայրուքի հետ։ Եթե կարմրությունը հանկարծակի է առաջացել նոր միջոցից հետո կամ ուղեկցվում է ուժեղ քորով, պետք է դիտարկել կոնտակտային դերմատիտը՝ գրգռիչից կամ ալերգիայից առաջացած մաշկի բորբոքումը, ոչ թե անմիջապես ենթադրել երկարատև պոյկիլոդերմիա։

Ո՞ր նման հիվանդությունները պետք է բացառել

Մաշկաբանը գնահատում է փոփոխությունների տեղակայումը, մաշկի հաստությունը, անոթները, քորը և նյութերի հետ շփման պատմությունը։ Դերմատոսկոպիան՝ մաշկի խոշորացմամբ դիտումը, երբեմն օգնում է։ Ոչ տիպիկ պատկերի դեպքում բժիշկը կարող է առաջարկել բիոպսիա։ Կոնտակտային ալերգիայի կասկածի ժամանակ երբեմն անհրաժեշտ են ապլիկացիոն ալերգիկ փորձեր՝ պատչ-թեստեր, իսկ լուսի հետ կապված ռեակցիայի դեպքում՝ ֆոտոպատչ-թեստեր։ Դրանք տարբեր հետազոտություններ են և բոլորին պարտադիր չեն։

Նման տեսք կարող են ունենալ պիգմենտային կոնտակտային դերմատիտը, մաշկային գայլախտի որոշ ձևեր և դերմատոմիոզիտը։ Վերջինիս դեպքում կարևոր հուշումներ են աստիճաններով բարձրանալիս կամ աթոռից վեր կենալիս մկանային թուլությունը, կոպերի կամ ձեռքերի բնորոշ ցանը։ Երբեմն մաշկային նշաններն ի հայտ են գալիս թուլությունից առաջ։ Մի վերագրեք դրանք պարզապես տարիքին և մի սպասեք կոսմետիկ լազերի արդյունքին։ Աճող մկանային թուլությունը, արտահայտված ընդհանուր վատացումը, կուլ տալու կամ շնչելու դժվարությունը պահանջում են շտապ բժշկական գնահատում։

Ի՞նչ կարելի է անել առանց միջամտության

Առաջին օգտակար քայլը պարանոցի կողքերի ու կրծքավանդակի վերին հատվածի արևային ազդեցությունը նվազեցնելն է։ DermNet-ը այս վիճակի դեպքում խորհուրդ է տալիս ամենօրյա, լայն սպեկտրի SPF 50+ արևապաշտպան միջոց։ Կարևոր են նաև ծածկող հագուստը, ստվերը, դիտավորյալ արևայրուքից հրաժարումն ու միջոցի կրկնակի կիրառումը՝ ըստ հրահանգի։ Մի մոռացեք պարանոցի կողքերը, եթե սովորաբար պաշտպանում եք միայն դեմքը։

Մի ցողեք օծանելիքն անմիջապես պարանոցին, մի որոշ ժամանակ հրաժարվեք կոպիտ սկրաբներից, ուժեղ շփումից և տնային թթվային հաճախակի պիլինգներից։ Ընտրեք մեղմ, առանց բուրավետիչների մաքրող ու խոնավեցնող միջոցներ։ Եթե նոր արտադրանքը ծակծկում է կամ ուժեղացնում կարմրությունը, մի հանդուրժեք այն «արդյունքի» համար։ Գրգռող ազդեցության և արևի նվազեցումը կարող է ավելացնել առօրյա հարմարավետությունը, թեև տեսանելի անոթները միայն խոնավեցնող քսուքից չեն անհետանա։

Հիդրոքինոն պարունակող միջոցները որոշ մարդկանց մոտ կարող են բացեցնել շագանակագույն մասը։ Քննարկվում են նաև ռետինոիդներ ու այլ արտաքին դեղեր, սակայն հենց Սիվատի պոյկիլոդերմիայի համար ապացույցները սահմանափակ են։ Բացող քսուքը չի հեռացնի լայնացած անոթները և վստահելիորեն չի վերականգնի բարակած մաշկը։ Ուժեղ թթուները, ռետինոիդներն ու հատկապես զգայուն պարանոցին ստերոիդային քսուքների երկարատև ինքնուրույն կիրառումը կարող են վատացնել վիճակը։ Դեղորայքային խնամքը կազմեք բժշկական զննումից հետո։

Ի՞նչը կարող են փոխել IPL-ը և անոթային լազերները

Խառը կարմրաշագանակագույն ցանցը նվազեցնելու նպատակով բժիշկը կարող է քննարկել IPL՝ ինտենսիվ իմպուլսային լայն սպեկտրի լույս, կամ անոթային լազեր, օրինակ՝ իմպուլսային ներկային լազեր (PDL)։ Կախված պարամետրերից ու ցուցումներից՝ IPL-ը կարող է ազդել և՛ գունանյութի, և՛ անոթների վրա. դա սովորական LED խնամքի նույնը չէ։ Անոթային լազերը հիմնականում թիրախավորում է մակերեսային անոթների հեմոգլոբինը և կարող է ամբողջությամբ չվերացնել շագանակագույն հատվածները։

IPL-ի հետազոտությունները նկարագրում են բարելավում որոշ մարդկանց մոտ, այդ թվում 2008 թվականին հրապարակված 175 անձի դիտարկման շարքում՝ I–III ֆոտոտիպերով։ Այդ հետազոտությունում արդյունքները լուսանկարներով գնահատել են վերջին միջամտությունից երեք ամիս անց, ուստի տվյալները երկարաժամկետ կայունություն չեն ապացուցում։ Սակայն դրանք ժամանակակից մեծ պատահականացված համեմատական փորձարկումներ չեն։ Արդյունքները չի կարելի ինքնաբերաբար տարածել մուգ ֆոտոտիպերի, այլ սարքերի կամ ռեժիմների վրա։ Հին ուսումնասիրություններում նշված բարձր տոկոսներն անձնական կանխատեսում չեն. տարբեր են արդյունքի չափանիշները, սարքերը, մաշկի տեսակներն ու հետևման ժամկետները։ Մշտական լիարժեք մաքրում խոստանալ չի կարելի։

Կա կարևոր նախազգուշացում։ 2006 թվականի հրապարակված շարքում ութ մարդ բուժվել էր 585 նմ PDL-ով, և նրանցից վեցի մոտ 4–11 ամիս անց նկարագրվել էին ուշացած արտահայտված գունազրկված հատվածներ՝ թեև սկզբում անոթային կարմրությունը նվազել էր։ Հատուկ պարամետրերով այս փոքր դիտարկումը չի կարող որոշել ժամանակակից այլ սարքի և ռեժիմի ռիսկը։ Բայց այն ցույց է տալիս, որ պարանոցի բարակ մաշկի անոթային լազերը չի կարելի ինքնաբերաբար անվնաս համարել։ Բժիշկը կարող է ընտրել փորձնական փոքր հատված, սակայն սկզբնական լավ արձագանքը ուշ գունափոխության բացակայության երաշխիք չէ։

Արդյո՞ք բուժումը տեսանելի կլինի, և ինչպե՞ս պլանավորել միջոցառումները

IPL-ից կամ PDL-ից հետո կարող են երևալ կարմրություն, այտուց, անոթների առավել ընդգծված տեսք, պիգմենտի ժամանակավոր մգացում, անհավասար գունավորում, երբեմն կեղևներ կամ կապտուկի նման հետքեր։ Դրանց համակցությունն ու տևողությունը կախված են սարքից և պարամետրերից։ Սոցիալական վերականգնումը կարևոր կարող է լինել նույնիսկ այն ժամանակ, երբ արդեն ֆիզիկապես կարող եք աշխատել, հատկապես բաց պարանոցով հագուստի, լուսանկարման կամ կարևոր հանդիպման դեպքում։ «Վաղն արդեն ոչինչ չի երևա» խոստմանը մի վստահեք. խնդրեք պարանոցի մաշկին համապատասխան իրատեսական ծրագիր։

Զգացողությունները տարբեր են. հնարավոր են կարճ տաք հարվածի նման ծակոցներ, այրոց, ապա ձգվածություն։ Սառեցումն ու ցավազրկումը կախված են սարքից, հատվածից և ռեժիմից։ Կեղևները մի պոկեք և գույնը շուտ հավասարեցնելու համար տնային թթուներ մի ավելացրեք։ Հարցրեք, թե ինչպես մաքրել մաշկը և երբ վերադառնալ կոսմետիկային, մարզումներին, սաունային ու ուղիղ արևին։ Ժամկետներն անհատական են, իսկ շարունակական արևապաշտպանությունը օգնում է պահպանել արդյունքը։

Եթե ցավը, տաքությունն ու կարմրությունը ուժեղանում կամ տարածվում են մշակված հատվածից դուրս, առաջանում են թարախ, ջերմություն կամ բշտիկներ, նույն օրը կապվեք բուժող բժշկի հետ։ Երկար պահպանվող սպիտակ բծերը կամ շարունակաբար մգացող հատվածները նույնպես գնահատում են պահանջում՝ նույնիսկ լավ ընդհանուր ինքնազգացողության դեպքում։ Մի փորձեք դրանք ինքնուրույն հավասարեցնել հաջորդ միջամտությամբ։

Կարելի՞ է պոյկիլոդերմիան ամբողջությամբ հեռացնել

Նպատակը սովորաբար կարմիր, շագանակագույն և շրջակա մաշկի հատվածների միջև հակադրությունը նվազեցնելն է։ Տարիների արևային վնասումն ու մաշկի բարակումը միշտ չէ, որ հնարավոր է ամբողջովին փոխել. բաղադրիչները տարբեր չափով են արձագանքում։ Կարող է լինել կրկնություն կամ ցանցի աստիճանական վերադարձ, հատկապես շարունակական արևային ազդեցությամբ։ Քննարկեք հնարավոր բարելավման աստիճանը, հսկողական այցերը, կրկնակի մշակման անվտանգությունն ու պահպանողական խնամքը, ոչ թե հավերժ կատարյալ մաշկի խոստումը։

Լուսանկարները համեմատելիս ուշադրություն դարձրեք գլխի նույն դիրքին. կզակի թեքությունը փոխում է լուսավորությունն ու ստվերոտ հատվածի տեսանելիությունը։ Կարևոր են նույն լույսը, ֆիլտրերի բացակայությունը, միջամտությունից հետո անցած ժամանակը և անոթների ու պիգմենտի առանձին գնահատումը։ Տաք լուսավորությունը կարող է պարզապես թաքցնել կարմրությունը։ Ընդհանուր ծախսերը կախված են պարանոցի ու կրծքավանդակի մակերեսից, սարքից, փուլերից, զննումից և հետագա խնամքից։ Առանց ստուգված առաջարկի տեղական գներ նշել պետք չէ։

Ի՞նչ հարցնել՝ մինչև IPL-ին կամ լազերին համաձայնելը

Հարցրեք, ինչո՞ւ է ախտորոշումը հենց Սիվատի պոյկիլոդերմիա, և ի՞նչն է բացառվել։ Իմ պարանոցի ո՞ր փոփոխությունն է անոթային, ո՞րը՝ պիգմենտային, ո՞րը՝ բարակում։ Կարո՞ղ է բուրավետիչների ալերգիա լինել, և թեստե՞ր են պետք։ Ո՞ր մասը հավանաբար կփոխվի, ո՞րը կմնա։ Ինչո՞ւ ընտրվել է IPL-ը, անոթային լազերը կամ միայն խնամքը։ Իմ ֆոտոտիպի դեպքում ինչպիսի՞ն է սպիտակ կամ մուգ բծերի վտանգը։

Պարզեք մասնագետի փորձը պարանոցի բարակ մաշկի հետ, տեսանելի վերականգնման ժամանակը, արևապաշտպանության կանոններն ու անսովոր ռեակցիան գնահատող պատասխանատուին։ Սարք ունենալը կամ մեկ այլ երկրում դրա գրանցումը չի ապացուցում ծառայության իրական հասանելիությունը Հայաստանում. տեղական տվյալները պետք է առանձին ստուգել։ Եթե նախ հարկավոր է բացառել բորբոքային հիվանդություն կամ հրաժարվել բուրավետիչներից, դա ժամանակի կորուստ չէ։ Իսկ եթե կոսմետիկ օգուտը ձեզ համար չի արդարացնում ռիսկն ու ապաքինումը, հետևողական մեղմ խնամքն ու դիտարկումը լիովին ընդունելի ընտրություն են։