Աչքի անկյունների կնճիռներ. պատճառներ, եղանակներ և ռիսկեր

Լուսանկարում ժպտում եք, և աչքերի արտաքին անկյուններից մանր ճառագայթաձև գծեր են տարածվում։ Հանգիստ դեմքին դրանք գրեթե չեն երևում, իսկ ուժեղ լույսի տակ ավելի նկատելի են։ Դրանք կոչվում են «սագի թաթիկներ»։ Եթե առաջանում են հիմնականում ժպտալիս, միմիկական՝ շարժման հետ կապված կնճիռներ են։ Եթե պահպանվում են նաև հանգիստ դեմքին, դրանց նպաստում են մաշկի կառուցվածքային փոփոխությունները։ Հենց այս տարբերակումը կարևոր է խնամք կամ միջամտություն ընտրելիս։ Պարտադիր չէ բոլոր գծերը վերացնել. բնական ժպիտը պահպանելով խորը ծալքերն ավելի մեղմ դարձնելն էլ ողջամիտ նպատակ է։

Արտահայտված միմիկական գծերի համար առավել ուսումնասիրված ներարկային տարբերակներից են բոտուլինային տոքսինի պատրաստուկները, որոնք ժամանակավորապես թուլացնում են աչքի շուրջ որոշ մկանների կծկումը։ Սա ֆիլլեր չէ և մաշկի կառուցվածքը չի վերականգնում։ Հանգստի ժամանակ երևացող մանր գծերի դեպքում ավելի կարևոր կարող են լինել արևապաշտպանությունը, մեղմ խնամքը և ըստ ցուցման՝ մաշկի մակերեսի հետ աշխատող մեթոդները։ Եթե աչքերի շրջանում կա ցան, բորբոքում, այտուց կամ նոր այլ ախտանիշ, նախ անհրաժեշտ է ախտորոշում, ապա միայն կոսմետիկ շտկում։

Ինչո՞ւ են գծերը առաջանում հենց աչքերի անկյուններում։

Աչքը շրջապատում է աչքի օղակաձև մկանը, որը մասնակցում է կկոցելուն և ժպտալուն։ Կծկվելիս բարակ մաշկը ծալվում է։ Դա դեմքի բնական շարժում է, ոչ թե «վատ մաշկի» նշան։ Ժամանակի ընթացքում ծալքերը կարող են ավելի դանդաղ հարթվել. դեր ունեն կոլագենի և առաձգականության տարիքային փոփոխությունները, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումը, ժառանգականությունը, չորությունը և արևի կամ չշտկված տեսողության պատճառով հաճախ կկոցելը։

Աչքի արտաքին անկյան կնճիռները նույնը չեն, ինչ աչքերի տակ պարկերը։ Պարկերն ավելի հաճախ կապված են ծավալի, ճարպային բարձիկների, հեղուկի կուտակման կամ ստորին կոպի կառուցվածքի հետ։ Մուգ շրջանակները կարող են առաջանալ գունանյութից, անոթներից կամ ստվերից։ Եթե հիմնական խնդիրը ստորին կոպի տակ ուռուցիկությունն է, միմիկական գծերի բուժումը չի վերացնի այն։ Առանձին գնահատման կարիք ունեն նաև իջած հոնքը, կախված վերին կոպը և չոր աչքը. մի խնդրի համար հարմար միջամտությունը կարող է վատացնել մյուսը։

Հայելու առաջ հանգիստ դիտեք ձեր դեմքը՝ առանց մաշկը չափազանց ձգելու։ Նախ նայեք ուղիղ՝ առանց ժպիտի, ապա բնական ժպտացեք և վերջում թեթև կկոցեք։ Նկատեք՝ որտեղից է սկսվում գիծը, մնում է արդյոք հանգստի ժամանակ, և արդյոք այն պարզապես մաշկի ծալքի ստվեր չէ։ Սա բժշկական զննման փոխարինող չէ, բայց օգնում է մասնագետին հստակ ներկայացնել ձեր խնդիրը։ Եթե ընտրեք միջամտություն, ժպիտը միևնույն է պետք է ձերն զգացվի։

Տարբեր միջոցներն իրականում ի՞նչ կարող են փոխել։

Ամենօրյա պաշտպանությունը ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումից լավ հիմք է։ Մաշկաբանները խորհուրդ են տալիս բաց մաշկի համար լայն սպեկտրի SPF 30 կամ ավելի արևապաշտպան միջոց։ Օգտակար են նաև UV-պաշտպանությամբ ակնոցները և միտումնավոր արևայրուքից խուսափելը։ Քսուքը չի անջատում մկանի աշխատանքը, բայց օգնում է կանխել հետագա արևային վնասումը։ Սովորական խոնավեցնող միջոցը կարող է վերին շերտում խոնավությունը պահելով մեղմել մակերեսային գծերը, սակայն չի փոխում խոր ծալքերի պատճառը։

Ռետինոիդները վիտամին A-ի ածանցյալներ են, որոնք կարող են օգնել որոշ մանր կնճիռների և արևային ծերացման նշանների դեպքում։ Սակայն կոպերի մաշկը զգայուն է. աչքին չափազանց մոտ քսելը, բարձր խտությունը կամ հաճախակի օգտագործումը կարող են գրգռում առաջացնել։ Չոր աչքի կամ դերմատիտի դեպքում հատկապես զգուշություն և ցանկալի է մաշկաբանի խորհրդատվություն։ Հղիության ժամանակ ռետինոիդներ չպետք է կիրառել. հղիություն պլանավորելիս կամ կրծքով կերակրելիս խնամքի բաղադրությունը նույնպես քննարկեք բժշկի հետ։

Բոտուլինային տոքսինն այլ կերպ է գործում. թուլացնում է մկանին նյարդային ազդակի փոխանցումը և ժամանակավորապես մեղմում շարժման ընթացքում առաջացող գծերը։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում կոնկրետ BOTOX Cosmetic պատրաստուկը գրանցված է մեծահասակների աչքի արտաքին անկյան միջինից արտահայտված գծերի տեսքը ժամանակավորապես բարելավելու համար։ Սա կոնկրետ ապրանքի և երկրի ցուցում է, ոչ Հայաստանում բոլոր բոտուլինային տոքսինների թույլտվություն կամ յուրաքանչյուր մարդու արդյունքի երաշխիք։ Տարբեր ապրանքանիշերի ակտիվության միավորները չի կարելի մեխանիկորեն փոխարկել մեկ-մեկի։

Լազերային և որոշ այլ սարքային մեթոդները ուղղված են մաշկի մակերեսին և արևային վնասման նշաններին, ոչ մկանների կծկումը արգելակելուն։ Դրանք կարող են առաջացնել կարմրություն, թեփոտում, ժամանակավոր պիգմենտացիա և ավելի նկատելի վերականգնման շրջան։ Աչքի մոտ անհրաժեշտ են տեսողության օրգանի հատուկ պաշտպանություն և հիվանդի ճիշտ ընտրություն։ Աչքի շրջանի ֆիլլերները միմիկական «սագի թաթիկների» համար բոտուլինային տոքսինի ստանդարտ փոխարինող չեն. այդ հատվածի անատոմիան բարդ է, իսկ լցանյութերն ունեն առանձին ռիսկեր, այդ թվում՝ անոթային բարդություններ։ Մի՛ ընտրեք դրանք «բոլոր գծերը մեկ ներարկումով վերացնելու» գովազդով։

Ներարկումից հետո իմ դեմքը բնական տեսք կունենա՞։

Արդյունքը կախված է ոչ միայն պատրաստուկի քանակից, այլև անատոմիայից, մկանների ակտիվությունից, հոնքերի ու կոպերի նախնական դիրքից և ժպիտի համաչափությունից։ Գծերը փոքր-ինչ մեղմելը և աչքի արտաքին հատվածը գրեթե անշարժ դարձնելը տարբեր էսթետիկ նպատակներ են։ Որքան ուժեղ է սահմանափակվում մկանի շարժումը, այնքան ավելի կարող է փոխվել ձեր սովորական արտահայտությունը։ Քննարկեք՝ ժպտալիս որ գծերն եք պատրաստ պահպանել, և որոնք կուզենայիք ավելի մեղմ տեսնել։

Աչքերի շուրջ հատվածը լրիվ «սառեցնելը» միշտ չէ, որ գեղեցիկ կամ գործառութային առումով նպատակահարմար է։ Օղակաձև մկանը մասնակցում է կոպերը փակելուն։ Անհամապատասխան տեխնիկան կամ անհատական առանձնահատկությունները կարող են հանգեցնել մոտակա մկանների թուլության, կոպի դիրքի փոփոխության, աչքերի չորության կամ արցունքահոսության և անհամաչափության։ Բժիշկը պետք է հաշվի առնի չոր աչքը, կոնտակտային ոսպնյակները, կոպերի վիրահատությունները, նախկին ներարկումները և մկանային կամ նյարդաբանական հիվանդությունները։ Եթե կոպերն արդեն լիովին չեն փակվում, անհրաժեշտ է առանձնահատուկ զգուշություն։

Նայեք ձեր մի քանի սովորական լուսանկարները, որտեղ անկեղծ ծիծաղում եք, և ասեք բժշկին՝ ինչ արդյունք ձեզ համար չափազանց ուժեղ կլիներ։ Խնդրեք ձեր դեմքի վրա ցույց տալ մկանային ազդեցության հատվածները՝ ոչ թե պահանջել բոլորի համար նույն «միավորների բանաձևը»։ Նույնիսկ ուշադիր տեխնիկայի դեպքում մկանների արձագանքը անհատական է. բնականությունը պետք է գնահատել ոչ միայն հանգիստ դեմքին, այլև խոսելիս, ժպտալիս և թարթելիս։

Ե՞րբ կերևա արդյունքը, և ի՞նչ նշաններ կմնան միջամտությունից հետո։

Ներարկումները սովորաբար կարճ են տևում և զգացվում են որպես փոքր ասեղի ծակոցներ, երբեմն՝ այրոց կամ զգայունություն։ Անմիջապես հետո կարող են երևալ մանր կետեր, կարմրություն և այտուց։ Եթե կապտուկ առաջանա, այն կարող է ավելի երկար երևալ, քան նախնական կարմրությունը։ Նույնիսկ եթե բժշկական արձակուրդ պետք չէ, հաջորդ օրը աշխատանքի գնալը չի երաշխավորում անթերի տեսք խոշոր պլանի լուսանկարում։

Բոտուլինային տոքսինի ազդեցությունը զարգանում է աստիճանաբար, ոչ ներարկման պահին։ Ամերիկյան մաշկաբանության ակադեմիան նշում է, որ շատերը փոփոխությունը նկատում են մի քանի օրվա ընթացքում, իսկ ավելի լիարժեք գնահատումն արվում է հետագա համաձայնեցված այցի ժամանակ։ Ազդեցությունը հաճախ տևում է մի քանի ամիս, շատերի մոտ՝ մոտ երեքից չորս ամիս, բայց կախված է պատրաստուկից, հատվածից, մկաններից և անհատական գործոններից։ Մի՛ պահանջեք նույն օրը հավելյալ ներարկում միայն այն պատճառով, որ առաջին օրը գծերը դեռ երևում են։

Հետագա խնամքը սահմանում է ձեզ բուժող մասնագետը՝ հաշվի առնելով պատրաստուկն ու հատվածը։ Մի՛ շփեք ներարկման կետերն ուժեղ և մի՛ կատարեք ինքնաշեն «ստուգիչ վարժություններ»՝ կոպերին ճնշելով։ Եթե խորհուրդ են տալիս որոշ ժամանակ խուսափել մարզումներից, շոգեբաղնիքից կամ այլ կոսմետիկ միջամտություններից, հարցրեք՝ որն է հիմնված դեղի հրահանգի, և որը՝ տեղական պրակտիկայի վրա։ Բոլոր ապրանքանիշերի համար միևնույն ապացուցված սխեմա չկա։ Հստակեցրեք նաև՝ երբ կարելի է դիմահարդարում և խնամքի միջոցներ կիրառել ծակոցի տեղում՝ առանց մաշկը գրգռելու։

Կարևոր միջոցառումից առաջ ժամանակի պաշար թողեք և՛ ազդեցության զարգացման, և՛ հնարավոր կապտուկի անցնելու, և՛ անսպասելի անհամաչափությունը քննարկելու համար։ Հարսանիքին նախորդող շաբաթը պետք չէ վերածել անհանգիստ սպասման։ Լազերից հետո վերականգնումը կարող է շատ ավելի նկատելի լինել. ներարկումն ու մաշկի լազերային հղկումը նույն ժամանակացույցը չունեն։

Ի՞նչ բարդություններ են հնարավոր, և ե՞րբ օգնություն փնտրել։

Ներարկման տեղում վաղ սովորական ռեակցիաներն են կարմրությունը, թեթև ցավոտությունը, այտուցը կամ կապտուկը։ Ավելի լուրջ խնդիրներից են հոնքի կամ կոպի ժամանակավոր իջեցումը, անհամաչափությունը, աչքի մակերեսի գրգռումը կամ սովորական թարթելու փոփոխությունը. դրանց դեպքում կապվեք միջամտությունն իրականացրած բժշկի, անհրաժեշտության դեպքում՝ ակնաբույժի հետ։ Եթե ներարկումից հետո աչքն ամբողջությամբ չի փակվում, կամ առաջացել են ուժգնացող չորություն և քերծվածքի զգացողություն, առանց հապաղելու դիմեք բժշկի, անհրաժեշտության դեպքում՝ ակնաբույժի. եղջերաթաղանթը կարող է պաշտպանության կարիք ունենալ։ Նոր արտահայտված երկտեսությունը, աչքի ցավը կամ տեսողության վատացումը պահանջում են շտապ բժշկական գնահատում։ Մի՛ համարեք դրանք պարտադիր «հարմարվելու փուլ»։

Բոտուլինային տոքսինի հրահանգներում զգուշացվում է, որ ազդեցությունը կարող է տարածվել ներարկման հատվածից դուրս։ Արտահայտված ընդհանուր թուլության, կուլ տալու, խոսելու կամ շնչելու դժվարության դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ շտապ բուժօգնություն։ Սահմանված էսթետիկ կիրառման ժամանակ նման ծանր դեպքերը հազվադեպ են, բայց անտեսել չի կարելի։ Պատրաստուկը չի կարելի ներարկել դրա բաղադրիչների նկատմամբ հայտնի գերզգայունության կամ ներարկման տեղում ակտիվ վարակի դեպքում։ Որոշ նյարդամկանային հիվանդություններն ու նյարդամկանային փոխանցման վրա ազդող դեղերը պահանջում են ռիսկերի առանձնահատուկ գնահատում։

Հղիության և կրծքով կերակրման ընթացքում ոչ անհրաժեշտ կոսմետիկ ներարկումները խելամիտ է հետաձգել։ BOTOX Cosmetic-ի վերաբերյալ հղիության տվյալները բավարար չեն ռիսկը վստահ բացառելու համար։ Սա չի կանխատեսում վնաս կոնկրետ կնոջ համար, այլ նկարագրում է գիտելիքի սահմանը։ Եթե ներարկումն արել եք մինչև հղիության մասին իմանալը, քննարկեք այն ձեզ հետևող բժշկի հետ՝ համացանցային քննարկումներից եզրակացություններ անելու փոխարեն։

Նոր «կնճիռները», որոնք ուղեկցվում են թեփոտմամբ, քորով, կարմրությամբ կամ աչքերի չորությամբ, կարող են լինել դերմատիտի կամ այլ հիվանդության նշան, որը ներարկմամբ չի բուժվում։ Կոսմետիկ միջոցներից պահպանվող գրգռումը, տեսողության փոփոխությունները, ցավոտ հանգույցները կամ միակողմանի այտուցը նախ բժշկական գնահատման կարիք ունեն։ Դեմքի որոշ փոփոխություններ տարիքի հետ են կապված, մյուսները՝ այլ խնդրի ախտանիշներ. դրանք պետք է տարբերել։

Ինչպե՞ս գնահատել արդյունքը և չտրվել ճնշմանը։

«Առաջ և հետո» օգտակար համեմատությունն աչքի անկյունի գծերի համար ներառում է երկու համադրելի զույգ՝ դեմքը հանգիստ վիճակում և մոտավորապես նույն ուժգնության ժպիտով։ Լուսավորությունը, տեսախցիկից հեռավորությունը և հայացքի ուղղությունը պետք է նույնը լինեն։ Եթե առաջին լուսանկարում մարդը ուժեղ կկոցում է, իսկ երկրորդում հազիվ ժպտում, դա արդյունավետության մասին շատ քիչ բան է ասում։ Կարևոր է նաև իմանալ՝ երբ է արվել «հետո» լուսանկարը և օգտագործվել են արդյոք ֆիլտրեր։

Խորհրդատվության ընթացքում ավելի օգտակար է խոսել գործառույթի և ձեր նախասիրությունների, ոչ թե միայն կնճիռների թվի մասին։ Հարցրեք՝ ընտրված պլանը ինչպես կարող է փոխել ժպիտը, ինչպես բժիշկը կհաշվարկի անհամաչափությունը, աչքերի չորությունը, հոնքի դիրքը և նախկին ներարկումները։ Հստակեցրեք պատրաստուկի անունն ու պաշտոնական կարգավիճակը Հայաստանում, բժշկի որակավորումը, հնարավոր բարդությունները, հետագա վերահսկումն ու գնի մեջ ներառվածը։ ԱՄՆ-ի թույլտվությունից չի հետևում, որ կոնկրետ տոքսինը հասանելի է Երևանում։

Եթե ձեզ ասում են, որ յուրաքանչյուր ժպիտ «ծերացնում է» և պետք է անմիջապես սկսել, լիովին կարող եք չհամաձայնել։ «Սագի թաթիկները» բնական միմիկայի մաս են, և դրանց մեղմելու որոշումը ձեզ է պատկանում։ Կարող եք սկսել արևապաշտպանությունից և մեղմ խնամքից, ստանալ երկրորդ կարծիք կամ թողնել ամեն ինչ ինչպես կա։ Սպասելը հատկապես ողջամիտ է, եթե ձեզ համար անընդունելի կլինեն նույնիսկ ժամանակավորապես փոխված ժպիտը, հազվադեպ բարդությունների հնարավորությունը կամ արդյունքը պահպանելու համար կրկնակի սեանսները։

Լրացուցիչ հարցեր

Աչքերի տակ փաթչերով կարելի՞ է վերացնել «սագի թաթիկները»։

Փաթչերն ու խոնավեցնող միջոցները երբեմն ժամանակավորապես մեղմում են չորությունը և մակերեսային գծերի տեսքը, բայց չեն արգելակում մկանի կծկումը կամ վերացնում խորը ծալքերը։ Ընտրեք բաղադրիչներ, որոնք աչքերը չեն գրգռում։

Ինչո՞ւ են աջ և ձախ կողմերի գծերը տարբեր։

Մարդկանց մեծ մասի դեմքին կա միմիկայի, աչքերի ձևի և հոնքերի դիրքի որոշ բնական անհամաչափություն։ Միջամտություն ընտրելիս ավելի կարևոր է հասկանալ ձեր սովորական ժպիտն ու կոպերի շարժումը, քան ձգտել մաթեմատիկորեն նույնական գծերի։

Արժե՞ նախ ստուգել տեսողությունը։

Եթե հաճախ կկոցում եք վատ տեսողության կամ ուժեղ լույսի պատճառով, աչքերի զննումն ու լավ UV-պաշտպանությամբ ակնոցները կարող են նվազեցնել այդ ամենօրյա պատճառը։ Սակայն արդեն կայուն ծալքերը միայն տեսողությունը շտկելուց չեն վերանա։

Աղբյուրներ և փաստաթղթեր

• DailyMed — BOTOX Cosmetic: US prescribing information
• AAD — Botulinum toxin therapy: overview
• AAD — Botulinum toxin: FAQ and risks
• AAD — Wrinkle remedies and sunscreen
• AAD — Retinoid or retinol?
• Cochrane — Botulinum toxin type A for facial wrinkles
• FDA — Dermal filler risks, including around the eyes