Պերիօրալ դերմատիտ. ինչպես հասկանալ և ինչն է օգնում մաշկին

Դուք բերանի շուրջ նկատել եք մանր կարմիր պզուկանման բշտիկներ, դադարեցրել նոր քսուքի օգտագործումը, բայց ցանը չի անցնում։ Երբեմն դեղատնից գնված քսուքից դեմքը մեկ օր ավելի հանգիստ է թվում, հետո բշտիկներն ավելի են շատանում։ Եթե սա պերիօրալ դերմատիտ է, լուծումը սովորաբար ավելի ուժեղ մաքրումը կամ հերթական պիլինգը չէ։ Պետք է ճշտել ախտորոշումը, ժամանակավորապես պարզեցնել խնամքը և անհրաժեշտության դեպքում բուժվել մաշկաբանի հսկողությամբ։ Լավացումը սովորաբար չափվում է շաբաթներով, ոչ թե օրերով. նույնիսկ ճիշտ մոտեցման դեպքում սկզբում հնարավոր է սրացում։

Ինչպե՞ս հասկանալ, որ դա հենց պերիօրալ դերմատիտ է

Պերիօրալ, ավելի լայն իմաստով՝ պերիօրիֆիցիալ դերմատիտը, բորբոքային ցան է դեմքի բնական բացվածքների շուրջ՝ հիմնականում բերանի, երբեմն նաև քթի և աչքերի մոտ։ Սովորաբար երևում են բազմաթիվ, իրար նման փոքր բարձրացած բշտիկներ, որոնցից մի մասն ունի բաց գույնի գագաթ։ Դրանց միջև մաշկը կարող է կարմրել, թեփոտվել, այրոց կամ ձգվածություն առաջացնել։ Ավելի մուգ մաշկի վրա բորբոքումը երբեմն շագանակագույն կամ մանուշակագույն է թվում, ոչ թե վառ կարմիր։ Շրթունքների կարմիր եզրագծի անմիջական հարևանությամբ հաճախ պահպանվում է համեմատաբար չախտահարված նեղ շերտ։

Սա չի նշանակում, թե կզակի ցանկացած կարմրություն պերիօրալ դերմատիտ է։ Ակնեին ավելի բնորոշ են կոմեդոնները՝ սև և սպիտակ կետերը։ Կոնտակտային դերմատիտի դեպքում քորը և նոր միջոցի հետ կապը կարող են ավելի ընդգծված լինել։ Ռոզացեան հաճախ ընդգրկում է դեմքի կենտրոնը և ուղեկցվում կարմրության նոպաներով, իսկ սեբորեային դերմատիտի դեպքում քթի թևերի, հոնքերի ու գլխամաշկի շրջանում ավելի հաճախ լինում են յուղոտ թեփուկներ։ Վերջինի մասին առանձին նյութ կա՝ սեբորեային դերմատիտ։ Այս տարբերությունները կարևոր են, քանի որ արտաքինից նման բշտիկները բուժվում են տարբեր կերպ։

Ախտորոշումը սովորաբար կատարվում է զննմամբ և խնամքի միջոցների ու դեղերի մասին զրույցով. բոլորին պարտադիր հետազոտություններ պետք չեն։ Բժիշկը կհարցնի, թե երբ է սկսվել ցանը, ինչ քսուքներ, կոսմետիկ միջոցներ, ինհալյատորներ և քթի սփրեյներ եք օգտագործում։ Արտասովոր պատկերի, բուժմանը երկար չարձագանքելու կամ վարակի նշանների դեպքում կարող են պետք գալ լրացուցիչ հետազոտություններ։ Մեսենջերով ուղարկված մեկ լուսանկարով այս բոլոր վիճակները հուսալիորեն տարբերել հնարավոր չէ։

Ի՞նչը կարող է պահպանել ցանը, և ի՞նչ չարժե անել ինքնուրույն

Կարևոր կապերից մեկը կորտիկոստերոիդների հետ է՝ հակաբորբոքային հորմոնային քսուքների, այդ թվում՝ թվացյալ «թույլ» հիդրոկորտիզոնի։ Դրանք կարող են ժամանակավորապես մեղմել կարմրությունը, բայց երկարատև օգտագործման դեպքում պահպանել հիվանդությունը։ Դադարեցնելուց հետո ցանը երբեմն ուժեղանում է. դա չի ապացուցում, որ ստերոիդն անհրաժեշտ էր։ Եթե ուժեղ տեղային ստերոիդը երկար ժամանակ նշանակված է եղել բժշկի կողմից, դադարեցման կարգը համաձայնեցրեք նշանակողի հետ. որոշ մարդկանց պետք է աստիճանական դադարեցում՝ հսկողությամբ։

Մի՛ դադարեցրեք ինքնակամ խմելու, ինհալացիոն կամ քթային ստերոիդները, որոնք անհրաժեշտ են ասթմայի կամ այլ հիվանդության բուժման համար։ Բժշկին պատմեք, թե սփրեյն ուր է նստում դեմքի վրա և ինչպես եք հետո մաքրում մաշկը։ Կոսմետիկան նույնպես ամեն դեպքի պատճառը չէ. խիտ, փակող միջոցները, չափազանց շատ ակտիվ բաղադրիչները և գրգռող մաքրող միջոցները կարող են խանգարել մաշկի պաշտպանիչ պատնեշի վերականգնմանը։ Պետք չէ բոլոր բաղադրիչները միանգամից ալերգեն համարել, դեն նետել ամեն ինչ կամ առանց հիմնավորման փոխել ատամի մածուկը։

Ժամանակավորապես մի՛ կիրառեք սկրաբներ, թթվային պիլինգներ, ռետինոիդներ բորբոքված հատվածին, կոպիտ խոզանակներ կամ տնային այրում։ Մաշկը վնասելը դերմատիտը չի «չորացնում մինչև անհետանալը», այլ ավելացնում է գրգռումը։ Բշտիկները մի՛ սեղմեք. դա կարող է վնասել մաշկը և թողնել հետքեր։ Եթե մաշկը ցավոտ չոր է, բժշկի հետ քննարկեք թեթև, առանց բույրի խոնավեցնող միջոցը։ «Զրոյական խնամքը» չպետք է նշանակի ամեն գնով տանջալից չորություն հանդուրժել։

Ի՞նչն է օգնում. քայլերի հաջորդականություն՝ տասը նոր միջոցի փոխարեն

Առաջին քայլը հաճախ նվազագույն խնամքն է, որը երբեմն անվանում են zero therapy։ Որոշ ժամանակով հանվում են կոսմետիկայի ավելորդ շերտերը, գրգռող ակտիվ նյութերն ու անհամապատասխան դեղերը։ Մաքրելու համար կարող է բավարար լինել գոլ ջուրը կամ շատ մեղմ, լավ տանելի միջոցը։ Արևապաշտպանությունը կազմակերպեք գործնականորեն՝ ստվեր, գլխարկ և մաշկի կողմից տանելի արևապաշտպան քսուք, այլ ոչ թե ամիսներով առանց պաշտպանության մնալը։ Թեթև դեպքերում սա երբեմն բավարար է, սակայն ինքնուրույն անցնելը երաշխավորված չէ։

Եթե ցանն ավելի տարածված է, երկար չի անցնում կամ խանգարում է առօրյային, մաշկաբանը կարող է նշանակել տեղային դեղեր, այդ թվում՝ մետրոնիդազոլ, էրիթրոմիցին կամ պիմեկրոլիմուս, կամ ընտրել այլ սխեմա՝ հաշվի առնելով մաշկի արձագանքն ու հասանելի դեղերը։ «Հակաբիոտիկ» բառը չի նշանակում, որ ցանն անպայման վարակիչ է. կարևոր է նաև հակաբորբոքային ազդեցությունը։ Գրգռված մաշկի վրա տեղային դեղն ինքն էլ կարող է ծակծկել։ Խոստացված արդյունքի համար պետք չէ հանդուրժել ուժեղ վատացումը։

Ավելի արտահայտված, տարածուն կամ համառ բորբոքման դեպքում բժիշկը կարող է քննարկել ընդունվող հակաբիոտիկ, հաճախ՝ տետրացիկլինների խմբից։ Սա դեղատոմսով բուժում է, ոչ թե մեկ այլ հիվանդությունից մնացած հաբերն օգտագործելու պատճառ։ Դեղերն ունեն հակացուցումներ, փոխազդեցություններ և կողմնակի երևույթներ. տետրացիկլինները սովորաբար հարմար չեն հղիության ժամանակ, իսկ կրծքով կերակրելիս դեղի ընտրությունը պահանջում է անհատական գնահատում։ 2021 թվականի համակարգված վերանայումը՝ 11 հետազոտություն և 733 մասնակից, որի որոնումն ավարտվել էր 2021 թվականի փետրվարին, կարևոր արդյունքների համար ապացույցների վստահելիությունը գնահատել է ցածր կամ շատ ցածր։ Սա վերաբերում է ընդգրկված հետազոտություններին և չի ապացուցում, թե բոլոր դեղերն անօգուտ են։ Գործնական բուժման սխեմաներ կան, սակայն առանձին մարդու արձագանքը երաշխավորել հնարավոր չէ։

Ե՞րբ կլավանա, և առօրյայում դա ինչպե՞ս կերևա

Օգտակար է տարբերել բորբոքման նվազումը և առանց դիմահարդարման մարդկանց հանդիպելու պատրաստ լինելը։ Ստերոիդային քսուքը դադարեցնելու առաջին օրերին կարող են ուժեղանալ կարմրությունը, չորությունը և նոր բշտիկները։ Այսպիսի հետադարձ սրացում հայտնի է, բայց ուժեղ ցավը, կտրուկ վատացումը կամ ախտորոշման վերաբերյալ կասկածը չի կարելի ինքնաբերաբար համարել «նորմալ սրացում»։ Անսպասելի ընթացքի մասին տեղեկացրեք բժշկին։

Հաջորդ շաբաթներին ճիշտ ընտրված բուժման դեպքում նոր բշտիկները հաճախ աստիճանաբար պակասում են, սակայն բծերն ու անհավասար գույնը երբեմն ավելի երկար են մնում, քան ակտիվ բորբոքումը։ Մաշկաբանական կազմակերպությունների տվյալներով ամբողջական մաքրումը հաճախ տևում է շաբաթներից մինչև ամիսներ։ Ժամկետը կախված է ցանի տևողությունից, ստերոիդների ազդեցությունից, մաշկի զգայունությունից և ընտրված բուժումից։ Առաջիկա օրերի նպատակը գրգռումը նվազեցնելն է, ոչ թե մինչև ուրբաթ լուսանկարների համար իդեալական մաշկ խոստանալը։

Եթե վաղը հանդիպում կամ նկարահանում ունեք, խուսափեք բորբոքումը սրող քայլերից. նոր պիլինգ մի՛ արեք և չփորձված տոնային քսուքի հաստ շերտով մի՛ ծածկեք ցանը։ Եթե բժիշկը թույլ է տալիս դիմահարդարվել, նախ փորձարկեք փոքր հատվածում և նրբորեն հեռացրեք միջոցը։ Ցանը կարող է նկատելի մնալ նույնիսկ լավ ինքնազգացողության դեպքում. բժշկական լավացումն ու մարդկանց առաջ վստահ զգալը միշտ միաժամանակ չեն գալիս։ Միջոցառումները պլանավորեք ժամանակային պաշարով, ոչ թե «երեք օրում բուժելու» խոստումով։

Ի՞նչը կարող է սխալ ընթացք ունենալ, և ե՞րբ է պետք այլ գնահատում

Պերիօրալ դերմատիտը սովորաբար վտանգավոր համակարգային հիվանդություն չէ և հիմնականում սպիներ չի թողնում։ Բայց այն կարող է կրկնվել, իսկ բորբոքումն ու կոշտ խնամքի փորձերը երբեմն երկարատև գունային փոփոխություններ են թողնում։ Սխալ ախտորոշումն էլ է կարևոր. ուժեղ թթուներով կամ ստերոիդներով «ակնեի պես» բուժումը կարող է վատթարացնել վիճակը։ Նոր խոշոր ցավոտ օջախների, հաստ կեղևների կամ ոչ բնորոշ տարածման դեպքում պետք է կրկին զննում անցնել։

Եթե ցանը հասնում է կոպերին և միաժամանակ կա աչքի ցավ, լույսի հանդեպ զգայունություն, տեսողության վատացում կամ բուն աչքի ուժեղ կարմրություն, անհրաժեշտ է ակնաբույժի շտապ առերես զննում։ Համացանցի օգնությամբ դրանք սովորական մաշկային ցան մի՛ համարեք։ Դեմքի արագ աճող այտուցը, ջերմությունը, արտահայտված ցավոտությունը կամ տարածուն թացվող վնասվածքները նույնպես պահանջում են ժամանակին բժշկական օգնություն՝ վարակը կամ այլ պատճառը բացառելու համար։

Եթե բժշկի հետ պայմանավորված վերահսկման ժամկետում բարելավում չկա, անվերջ նոր միջոցներ գնելու փոխարեն վերանայեք՝ արդյոք ախտորոշումը ճիշտ է։ Հնարավոր է պետք լինի գնահատել գրգռիչների ազդեցությունը, փոփոխել ստերոիդի վերահսկվող դադարեցումը կամ բուժումը։ Ոչ բնորոշ ցանի դեպքում մաշկաբանը երբեմն նշանակում է լրացուցիչ քննություն, իսկ կոնտակտային ալերգիայի կասկածի դեպքում՝ մաշկային կարկատանային թեստեր։ Դրանք ամեն դեպքի համար պարտադիր չեն։

Արդյո՞ք պետք է ժամանակավորապես հետաձգել կոսմետոլոգիական միջամտությունները

Քանի դեռ դեմքի մաշկն ակտիվ բորբոքված է, առաջնահերթությունը բուժումն է, ոչ թե արտաքին փոփոխությունը։ Լազերային հղկումը, մաշկը վնասող մեթոդները, ուժեղ պիլինգներն ու ցանի մոտ մոմով մազահեռացումը կարող են նոր վնասվածք և գրգռում առաջացնել. դրանց վերադառնալը քննարկվում է մաշկի կայունացումից հետո։ Կոսմետոլոգիական միջամտությունը չի փոխարինում բորբոքային մաշկային հիվանդության ախտորոշմանը։ Նույնիսկ եթե առանձին էսթետիկ խնդիր ունեք, հաճախ այն կարելի է լուծել ավելի ուշ։

Նման չափի սպիտակ բշտիկները կարող են լինել միլիումներ, ոչ թե բորբոքային պապուլաներ, և այդ դեպքում մոտեցումն այլ է։ Երկու վիճակները կարող են նաև համատեղ լինել, ուստի «կետերի հեռացման» գաղափարը մի՛ տարածեք ամբողջ դեմքի վրա։ Ակտիվ ցանի ժամանակ նույնիսկ անվնաս թվացող մեխանիկական մաքրումը կարող է լրացուցիչ գրգռիչ դառնալ։

Ինչպե՞ս պատրաստվել մաշկաբանի այցելությանը, որ այն օգտակար լինի

Օրվա լույսի տակ մի քանի լուսանկար արեք նույն հեռավորությունից՝ հիմա և բուժման փոփոխությունից հետո։ Մի՛ օգտագործեք կարմրությունն ու անհարթությունը ծածկող ֆիլտրեր։ Գրեք քսուքների անունները, հատկապես ստերոիդայինների, երբ եք սկսել օգտագործել և ինչ է եղել դադարեցնելուց հետո։ Նշեք նաև ինհալյատորներն ու սփրեյները, վերջին միջամտություններն ու նոր կոսմետիկան, բայց ամեն գնով մեկ «մեղավոր» գտնելու կարիք չկա։

Հարցրեք բժշկին, թե որ նշաններն են հաստատում պերիօրալ դերմատիտը, որոնք՝ ռոզացեա, ակնե կամ կոնտակտային արձագանք, կոնկրետ ինչ դադարեցնել և ինչպես դադարեցնել նշանակված ստերոիդը, սկզբնական ինչ վատացում կարող է ընդունելի լինել, երբ գնահատել արդյունքը, ինչ անել դեղից այրոցի դեպքում, ինչ մաքրող ու արևապաշտպան միջոցներ օգտագործել հիմա։ Եթե առաջարկվում են հաբեր, քննարկեք դրանց համատեղելիությունը մյուս դեղերի և հղիության հնարավոր պլանների հետ։

Խելամիտ տարբերակ կարող է լինել թեթև ցանի և վտանգի նշանների բացակայության դեպքում մաշկաբանի հետ մեղմ խնամք ու դիտարկում քննարկելը, իսկ համառ բորբոքման դեպքում՝ ստանալ հստակ ախտորոշում և բուժում՝ կոսմետիկան ավելացնելու փոխարեն։ Շտապ էսթետիկ միջամտությունից հրաժարվելը բաց թողնված հնարավորություն չէ։ Այստեղ մաշկի մասին հոգ տանելը հաճախ նշանակում է ավելի քիչ քայլեր, բայց հետևողականորեն։