Սպիացնող ալոպեցիայի պատճառները – ինչ է հայտնի, ինչ՝ ոչ

Նկատել եք, որ մազերի բաժանման գիծը լայնացել է, կամ գլխամաշկին փոքր, հարթ և մազազուրկ հատված է հայտնվել, ու ուզում եք հասկանալ պատճառը։ Սպիական, կամ ցիկատրիցիալ, ալոպեցիայի դեպքում մազերը կարող են անհետանալ, որովհետև մազային ֆոլիկուլները՝ այն կառուցվածքները, որոնցից մազ է աճում, վնասվում են և փոխարինվում սպիական հյուսվածքով։ Պատճառները լայնորեն բաժանվում են երկու խմբի՝ հենց ֆոլիկուլների շուրջ բորբոքային հիվանդություններ և գլխամաշկի ավելի լայն վնասումներ, օրինակ՝ խորը այրվածքներ, վնասվածքներ ու որոշ վարակներ։ Շատ առաջնային ձևերի սկզբնական ճշգրիտ պատճառը դեռ հայտնի չէ։ Մեկ լուսանկարով սանրվածքին մեղավոր ճանաչելու փոխարեն կարևոր է ժամանակին հայտնաբերել ակտիվ բորբոքումը, երբ դեռ հնարավոր է պահպանել կենդանի ֆոլիկուլները։

Ինչո՞ւ է ֆոլիկուլը դադարում մազ արտադրել

Մազերի սովորական, ժամանակավոր թափվելը պարտադիր չէ, որ նշանակի ֆոլիկուլի ոչնչացում։ Սպիական ալոպեցիայի ժամանակ բորբոքումը կամ այլ վնասումը խաթարում է ֆոլիկուլի այն մասերը, որոնք անհրաժեշտ են աճի հաջորդ փուլերի համար։ Երբ դրանք փոխարինվում են շարակցական՝ սպիական հյուսվածքով, կարող են անհետանալ նաև մազերի ելքի տեսանելի բացվածքները։ Ուշ փուլում հատվածը երբեմն հարթ կամ փայլուն է թվում։ Սա հետազոտման պատճառ է, բայց միայն արտաքին տեսքով ախտորոշում չէ։

Գործնական տարբերությունը հետևյալն է. արդեն ոչնչացած ֆոլիկուլը սովորաբար հնարավոր չէ վերականգնել կոսմետիկ շիճուկով, բայց մազազուրկ հատվածն ինքնին չի նշանակում, որ հիվանդությունը դեռ ակտիվ է։ Առաջնային բորբոքային հիվանդության բուժումը նախ նպատակ ունի սահմանափակել հետագա վնասումը և մեղմել ախտանշանները։ Որոշ մազեր կարող են պահպանվել կամ վերաճել, եթե ֆոլիկուլները դեռ կենսունակ են։ Իսկ ձևավորված սպիի վրա մազերի ամբողջական վերադարձ խոստանալը հիմնավոր չէ։

Ո՞ր պատճառներն են հաստատված, և որոնք՝ դեռ ուսումնասիրվում

Այս մեխանիզմները տարբեր են, և դրանց ճիշտ տարբերակումը փոխում է հետազոտությունների ու բուժման ընտրությունը։ Սպիական ալոպեցիայի տեսակները ներկայացված են առանձին էջում։ Այստեղ գլխավոր հարցն է՝ ինչու է ֆոլիկուլը վնասվում և ինչը չի կարելի ապացուցված պատճառ անվանել։

Ո՞րն է կենտրոնական կենտրոնախույս սպիական ալոպեցիայի պատճառը

CCCA-ն հաճախ սկսվում է գլխի գագաթից և կարող է տարածվել դեպի արտաքին հատվածները։ Այն ավելի հաճախ նկարագրվում է աֆրիկյան ծագում ունեցող կանանց շրջանում, բայց հանդիպում է նաև այլ մարդկանց։ Ուսումնասիրվում են ժառանգական նախատրամադրվածությունը, բորբոքման առանձնահատկությունները և հնարավոր ուղեկցող վիճակները։ Սակայն առանձին կնոջ CCCA-ի պատճառը սովորաբար հնարավոր չէ պարզել մեկ գենետիկական կամ լաբորատոր թեստով։ Որոշ ընտանիքներում հայտնաբերվել են գենետիկական կապեր, բայց դա չի նշանակում, թե հիվանդությունը բոլորին պարտադիր փոխանցվում է ժառանգաբար կամ մեկ գենի թեստը յուրաքանչյուրին պատասխան կտա։

Նախկինում CCCA-ն հաճախ բացատրում էին բացառապես տաք հարդարմամբ, քիմիական ուղղմամբ կամ որոշ սանրվածքներով։ Մաշկաբանության ամերիկյան ակադեմիան ընդգծում է, որ խնամքի կոնկրետ ձևերի դերը CCCA-ի առաջացման մեջ վերջնականապես ապացուցված չէ. հիվանդանում են նաև դրանք երբեք չօգտագործած մարդիկ։ Միևնույն ժամանակ նուրբ խնամքն օգնում է նվազեցնել լրացուցիչ վնասումը, իսկ ձիգ սանրվածքներն առանձին կարող են առաջացնել ձգումային ալոպեցիա։

Հետազոտողները նաև ուսումնասիրում են CCCA-ի կապերը 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի և այլ հիվանդությունների հետ։ Դիտողական հետազոտությամբ հայտնաբերված կապը չի ապացուցում, որ դիաբետն առաջացրել է սպիացումը կամ դրա բուժումը կվերականգնի ոչնչացած ֆոլիկուլները։ Բժիշկը կարող է առաջարկել ուղեկցող հիվանդությունների ստուգում՝ հաշվի առնելով ձեր առողջական պատմությունը, բայց դա չի նշանակում միաժամանակ մի քանի ախտորոշում ենթադրել։

Կարո՞ղ են դաշտանադադարը կամ սթրեսը միակ պատճառը լինել

Ճակատային ֆիբրոզացնող ալոպեցիան (FFA) ավելի հաճախ ախտորոշվում է դաշտանադադարից հետո։ Հաճախ նոսրանում են հոնքերը և հետ է քաշվում ճակատի մազագիծը։ Բայց այն հանդիպում է նաև մինչև դաշտանադադարը, իսկ առաջացման մեխանիզմները դեռ ուսումնասիրվում են։ Քննարկվում են գենետիկական, իմունային և հորմոնալ գործոններ։ Նկատված կապը չի ապացուցում, թե միայն դաշտանադադարն է հիվանդության անմիջական պատճառը։

Սթրեսը կարող է ուղեկցել մազաթափության բազմաթիվ տեսակների, այդ թվում՝ ժամանակավոր, շրջելի տելոգենային մազաթափությանը։ Բայց սթրեսային դեպքն ինքնին չի հաստատում սպիական ալոպեցիա։ Եթե ծանր շրջանից հետո սկսվել են քոր, ցավ, հոնքերի կորուստ կամ ընդարձակվող հարթ օջախ, «հանգստացեք, մազերը նորից կաճեն» խորհուրդը բավարար չէ։ Սթրեսից հետո բոլոր մազաթափությունները սպիական չեն, բայց հնարավոր սպիական ընթացքը բաց թողնել չի կարելի։

Ո՞ր ախտանշաններն են օգնում գտնել պատճառը

Քորը, այրոցը, ծակծկոցը, սանրելիս ցավոտությունը, առանձին մազերի շուրջ թեփուկավորումը, կարմրությունը, կեղևները, թարախաբշտիկներն ու փոքր ցավոտ հանգույցները կարող են ակտիվ բորբոքման նշաններ լինել։ Երբեմն գրեթե ոչինչ չի զգացվում։ Ցավի բացակայությունը չի բացառում CCCA կամ այլ առաջնային ձև, ինչպես և միայն քորը չի ապացուցում սպիացում. թեփն ու էկզեման նույնպես կարող են քոր առաջացնել։

Տեղակայումը հուշում է, բայց չի փոխարինում ախտորոշմանը։ Հոնքերի կորուստը ճակատի հետ քաշվող մազագծի հետ պահանջում է բացառել FFA-ն, գագաթի օջախները՝ CCCA-ն և այլ վիճակներ, գունափոխված ու թեփուկավոր կայուն բծերը՝ նաև դիսկոիդ գայլախտը։ Թարախաբշտիկներն ու արտադրությունը ստիպում են մտածել ֆոլիկուլների բորբոքման կամ վարակի մասին։ Երբեմն երկու տեսակի մազաթափություն միաժամանակ է լինում, օրինակ՝ կանացի տիպի նոսրացում և սպիական ալոպեցիա։

Ինչպե՞ս է մաշկաբանը պարզում պատճառը, և ի՞նչ չեն կարող ցույց տալ անալիզները

1. Հավաքում է պատմությունը։ Երբ է սկսվել նոսրացումը, կա՞ ցավ կամ քոր, նախկին մաշկային հիվանդություններ, վնասվածքներ, այրվածքներ, վարակներ, միջամտություններ, դեղեր, սանրվածքի փոփոխություններ և նման խնդիրներ ընտանիքում։
2. Զննում է մաշկն ու մազերը խոշորացմամբ։ Տրիխոսկոպիան կարող է ցույց տալ ֆոլիկուլային բացվածքների բացակայությունը, մազերի շուրջ թեփուկներ կամ կարմրություն, մազափնջեր և այլ նշաններ, բայց միշտ չէ, որ ինքնուրույն որոշում է ճշգրիտ պատճառը։
3. Անհրաժեշտության դեպքում քննարկում է բիոպսիա։ Մաշկի փոքր նմուշը հաճախ վերցվում է ակտիվ եզրից, որտեղ դեռ կան մազեր և բորբոքման նշաններ, ոչ միայն վաղուց հարթ կենտրոնից։ Վայրն ու մեթոդը ընտրում է մաշկաբանը։
4. Նշանակում է նպատակային հետազոտություններ։ Թարախաբշտիկների դեպքում մանրէաբանական ցանք, ուղեկցող հիվանդությունների ստուգում կամ այլ հետազոտություններ կարող են պահանջվել ըստ զննման։ «Սպիական ալոպեցիայի» մեկ համընդհանուր արյան անալիզ չկա։

Բիոպսիան կատարվում է տեղային անզգայացմամբ, կարող է փոքր հետք թողնել և երբեմն ոչ հստակ պատասխան տալ, հատկապես ոչ ակտիվ հատվածից։ Հարցրեք՝ ինչու է առաջարկվում, որտեղից է վերցվելու նմուշը և ինչպես է արդյունքը փոխելու բուժումը։ Եթե բորբոքումն ակտիվ է, ամիսներով զննումը հետաձգելը՝ շամպուններ կամ սրահային միջամտություններ փորձելու համար, կարող է հանգեցնել դեռ պահպանվող ֆոլիկուլների կորստի։

Ի՞նչ կարող եք փոխել հիմա՝ առանց կուրորեն ինքնաբուժվելու

Ախտորոշումից առաջ ամբողջ կյանքը փոխելու կարիք չկա։ Խուսափեք գլխամաշկը ցավոտ ձգող սանրվածքներից, նվազեցրեք շփումն ու գրգռող միջամտությունները, մի՛ քորեք կամ բացեք բորբոքված գոյացությունները։ Նշեք օջախների տեղը, զգացողությունների սկիզբն ու փոփոխությունները։ Կարող եք նույն լուսավորությամբ լուսանկարել բաժանման գիծն ու մազագիծը՝ բժշկին ցույց տալու համար։ Դա օգտակար տեղեկություն է, ոչ թե զննման փոխարինող։

Մինօքսիդիլը որոշ ախտորոշումների դեպքում կարող է կիրառվել որպես լրացուցիչ միջոց, բայց չի վերացնում ֆոլիկուլները ոչնչացնող բորբոքումը։ Սննդային հավելումները, դիմակները, թրոմբոցիտներով հարուստ պլազմայի ներարկումները և գովազդվող «աճի խթանիչները» չպետք է փոխարինեն պատճառի պարզաբանմանը։ Հիվանդության կայունացումից հետո կարելի է քննարկել ծածկման տարբերակներ, իսկ միայն համապատասխան պայմաններում՝ վիրաբուժական միջամտություն։ Ակտիվ բորբոքման դեպքում երաշխավորված վերաճի խոստումը հիմնավոր չէ։

Եթե մազազուրկ հատվածը մեծանում է, գլխամաշկը բորբոքված է, ցավոտ թարախաբշտիկներ են հայտնվում կամ հոնքերն են թափվում, մոտ ժամանակում դիմեք մազերի հիվանդություններով զբաղվող մաշկաբանի։ Արագ տարածվող ցավոտ կարմրությունը, բարձր ջերմությունը կամ ինքնազգացողության կտրուկ վատացումը պահանջում են շտապ բժշկական գնահատում։ Պատճառի բացահայտումը խնամքի մեջ «մեղավոր» գտնելու համար չէ, այլ դեռ կենսունակ ֆոլիկուլները պահպանելու։