Պապիլոմաների ու գորտնուկների հեռացում. ինչ պետք է իմանալ

Պարանոցին փոքր գոյացություն եք նկատել, որը կպչում է վզնոցին, կամ մատին՝ կոշտուկանման անհարթություն, և փնտրում եք «պապիլոմաների հեռացում»։ Մինչև լազեր ընտրելը կարևոր է հասկանալ՝ ինչ գոյացություն է իրականում հայտնվել մաշկի վրա։ Առօրյա խոսքում «պապիլոմա» են անվանում և՛ վիրուսային գորտնուկը, և՛ փափուկ մաշկային ելուստը, երբեմն նույնիսկ խալը։ Դրանք տարբեր վիճակներ են։ Բոլորի վրա նույն այրող միջոցը կիրառելը կարող է սպի թողնել կամ ուշացնել ախտորոշումը։

Կարճ պատասխանը. հաստատված սովորական մաշկային գորտնուկը երբեմն կարելի է պարզապես հսկել կամ բուժել մաշկաբանի առաջարկած միջոցով։ Անհրաժեշտության դեպքում մասնագետը կարող է առաջարկել սառեցում և այլ եղանակներ։ Փափուկ ակրոխորդոնը՝ skin tag-ը, վիրուսային գորտնուկ չէ և սովորաբար բժշկական անհրաժեշտությամբ հեռացնելու կարիք չունի։ Փոփոխվող, արյունահոսող կամ անհասկանալի գոյացությունը նախ պետք է զննել, իսկ ցուցումների դեպքում հյուսվածքը հետազոտել, ոչ թե անմիջապես կոսմետիկորեն ոչնչացնել։ [1–4]

Ինչո՞ւ «պապիլոմա» անվանումը դեռ ախտորոշում չէ

Սովորական գորտնուկները պայմանավորված են մարդու պապիլոմավիրուսով՝ HPV-ով (ՄՊՎ)։ Դրանք կարող են լինել պինդ, անհարթ, հարթ կամ թելանման և հանդիպել ձեռքերին, ոտնաթաթերին ու այլ հատվածներում։ Վիրուսը կարող է փոխանցվել շփմամբ, երբեմն նաև ընդհանուր օգտագործման իրերով, հատկապես եթե մաշկը խոնավ կամ վնասված է։ Սակայն ամեն ելուստ ՄՊՎ-ի հետ կապված չէ։ Պարանոցին, թևատակին կամ մաշկային ծալքում բարակ հիմքով փափուկ գոյացությունը հաճախ ակրոխորդոն է. այն վարակիչ գորտնուկ չի համարվում։ [1–3]

Խալը, սեբորեային կերատոզը, կոշտուկը, կիստան և մաշկի որոշ ուռուցքներ նույնպես կարող են ոչ մասնագետին «պապիլոմա» թվալ։ Գույնն ու չափը առանձին վերցրած չեն ապացուցում բարորակ լինելը։ Մաշկաբանը պարզում է՝ ինչպես է գոյացությունը փոխվել, որտեղ է գտնվում, ինչ ձև և մակերես ունի, անհրաժեշտության դեպքում կատարում է դերմատոսկոպիա՝ խոշորացնող լուսավորված սարքով զննում։ Եթե ախտորոշումն անհստակ է կամ կան կասկածելի նշաններ, կարող է պետք լինել բիոպսիա՝ հյուսվածքի նմուշի լաբորատոր հետազոտություն։ [1, 4]

Տարբեր գոյացությունները տարբեր որոշումներ են պահանջում
Ինչ եք նկատում	Ինչ կարող է նշանակել	Ողջամիտ հաջորդ քայլ
Անհարթ գոյացություն մատի կամ ոտնաթաթի վրա	Հնարավոր է սովորական վիրուսային գորտնուկ. ոտնաթաթին այն կարող է կոշտուկի նմանվել	Հաստատել ախտորոշումը, քննարկել հսկողությունը, տեղային բուժումը կամ կրիոթերապիան
Փափուկ, շարժուն ելուստ պարանոցի կամ մաշկի ծալքի վրա	Հնարավոր է ակրոխորդոն, պարտադիր չէ՝ ՄՊՎ	Պարզել բնույթը, հեռացումը քննարկել գրգռման կամ անձնական ցանկության դեպքում
Պիգմենտավորված, փոփոխվող կամ արյունահոսող բիծ կամ հանգույց	Չի կարելի վստահաբար անվնաս «պապիլոմա» համարել	Մաշկաբանի զննում՝ նախքան կոսմետիկ ոչնչացումը
Գոյացություն սեռական օրգաններին, հետանցքի մոտ կամ լորձաթաղանթին	Հնարավոր են անոգենիտալ կոնդիլոմաներ կամ այլ վիճակներ	Դիմել համապատասխան բժշկի, չկիրառել ձեռքերի ու ոտքերի գորտնուկների դեղերը

Աղյուսակով կամ լուսանկարով ախտորոշում դնել հնարավոր չէ։ Այն օգնում է չհամաձայնել հեռացմանը՝ առանց զննման։ Խալերի և նևուսների կամ մաշկային պոլիպների մասին նյութերը հարևան հարցեր են քննարկում։ Այստեղ հիմնականը գորտնուկը «պապիլոմա» կոչվող այլ գոյացություններից տարբերելն է։

Ե՞րբ կարելի է սպասել, իսկ ե՞րբ չի կարելի հետաձգել զննումը

Հաստատված սովորական գորտնուկը հաճախ ինքնուրույն անհետանում է, բայց դրա համար կարող են պահանջվել ամիսներ կամ տարիներ։ Հսկողությունը ողջամիտ տարբերակ է, երբ այն ցավոտ չէ, չի վնասվում, ախտորոշումը հստակ է և արտաքին տեսքը ձեզ չի անհանգստացնում։ Բուժման մասին արժե խոսել, եթե ցավում է քայլելիս, հաճախ է վնասվում, տարածվում է, անհանգստացնում է կամ ցանկանում եք կրճատել պահպանվելու ժամանակը։ Հաջող հեռացումից հետո էլ կարող են նոր գորտնուկներ առաջանալ. տեսանելի գոյացությունը բուժելը ՄՊՎ-ից ցմահ պաշտպանություն չի ապահովում։ [1, 2]

Եթե գոյացությունը փոխում է ձևը կամ գույնը, արագ մեծանում, առանց ակնհայտ վնասման արյունահոսում, խոցոտվում, անսովոր ցավում կամ տարբերվում է մյուս բծերից, այրելուց առաջ դիմեք մաշկաբանի։ Առանձնահատուկ զգուշություն է պետք թուլացած իմունային համակարգի, շաքարախտի, ոտքերի զգայունության խանգարման կամ վատ վերքալավացման դեպքում։ Ինքնուրույն հեռացումը կարող է վտանգավոր լինել, իսկ նմանվող գոյացությունները՝ ավելի մանրակրկիտ ախտորոշման կարիք ունենալ։ [1, 2, 4]

Դեմքին, աչքի մոտ, շրթունքին, լորձաթաղանթին կամ ինտիմ հատվածում մի՛ փորձարկեք թթու կամ տնային սառեցում։ Անոգենիտալ կոնդիլոմաները բուժվում են առանձին կլինիկական ուղեցույցներով. բժիշկը հաշվի է առնում տեղակայումը, քանակը, հղիությունը և մյուս հանգամանքները։ Հղիության ընթացքում անոգենիտալ կոնդիլոմաների դեմ որոշ դեղեր հակացուցված են, ուստի բուժումը պետք է ընտրել բժշկի հետ։ Սեռական գորտնուկ ունենալն ինքնին չի նշանակում քաղցկեղ, բայց չի փոխարինում արգանդի վզիկի առաջարկված սքրինինգին և տարիքին ու տեղական կանոններին համապատասխան ՄՊՎ պատվաստման քննարկմանը։ [1, 3]

Ինչպե՞ս են իրականում հեռացնում գորտնուկներն ու փափուկ ելուստները

Որոշ սովորական, ոչ սեռական գորտնուկների համար մաշկաբանը կարող է առաջարկել սալիցիլաթթու պարունակող կերատոլիտիկ միջոց. այն աստիճանաբար հեռացնում է մաշկի հաստացած արտաքին շերտը։ Այս մեթոդը հետևողականություն է պահանջում և հարմար չէ բոլոր հատվածներին ու մարդկանց։ Հնարավոր է նաև կրիոթերապիա՝ հեղուկ ազոտով սառեցում։ Հետո կարող են առաջանալ ցավ, կարմրություն, բշտիկ և կեղև, իսկ երբեմն անհրաժեշտ են մի քանի այցեր։ Այլ տեղային դեղերը կամ միջամտությունները կախված են գորտնուկի տեսակից և նախորդ բուժումների արդյունքից։ [1, 2]

Կան նաև լազերային բուժում, էլեկտրակոագուլյացիա և վիրահատական հեռացում, բայց «լազեր» բառը չի երաշխավորում լավագույն կամ առանց սպիի արդյունք։ Կարևոր են գոյացության խորությունը, տեղը, նախկին բուժումները, մաշկի պիգմենտավորման ու սպիացման հակումը և հյուսվածքի հիստոլոգիական հետազոտության անհրաժեշտությունը։ Հյուսվածքը ոչնչացնելուց հետո այն լիարժեք հետազոտել հնարավոր չէ, ուստի կասկածելի գոյացությունը չպետք է պարզապես գոլորշիացնել կոսմետիկ նպատակով։ Տեխնոլոգիաների մանրամասները ներկայացված են գորտնուկների լազերային բուժման առանձին նյութում։ [1, 4]

Փափուկ մաշկային պոլիպների մոտեցումն այլ է։ Ախտորոշումը հաստատելուց հետո մաշկաբանը կարող է զգուշորեն կտրել գոյացությունը կամ ընտրել այլ համապատասխան եղանակ։ Գորտնուկների համար նախատեսված սալիցիլաթթուն ակրոխորդոնի վրա կարող է այրել շրջակա մաշկը։ Թելով կապելը, տանը մկրատով կտրելը կամ քիմիական նյութով «այրելը» կարող են հանգեցնել արյունահոսության, վարակի, կայուն բծերի և սպիների։ Եթե չի խանգարում, այն չհեռացնելը լիարժեք տարբերակ է։ [4]

Մեթոդի ընտրությունը միայն արագության հարց չէ
Մոտեցում	Երբ է քննարկվում	Ինչ պետք է իմանալ
Հսկողություն	Հաստատված սովորական գորտնուկ՝ առանց գանգատների	Անհետացման ժամկետը անկանխատեսելի է. կարող է պահպանվել և փոխանցվել
Տեղային բուժում	Ձեռքերի և ոտնաթաթերի որոշ գորտնուկներ	Պահանջվում են շաբաթներ շարունակ խնամք. հնարավոր են գրգռում ու ոչ լիարժեք վերացում
Բժշկի կատարած կրիոթերապիա	Սառեցման համար համապատասխան գորտնուկներ	Ցավ, բշտիկ, գույնի փոփոխություն. հաճախ անհրաժեշտ է մեկից ավելի սեանս
Հեռացում կամ բիոպսիա	Խանգարող գոյացություն կամ անհստակ ախտորոշում	Բժիշկը որոշում է ծավալն ու հյուսվածքի հետազոտության անհրաժեշտությունը. հնարավոր է սպի

Ինչպիսի՞ն է ապաքինումը, և ե՞րբ կարելի է մարդկանց հետ հանդիպել

Տեսանելի հետքը կախված է մեթոդից, հատվածից և գոյացության չափից։ Կրիոթերապիայից հետո մաշկը հաճախ կարմրում է, առաջանում է բշտիկ կամ կեղև։ Մաշկաբանության ամերիկյան ակադեմիայի համաձայն՝ մշակված մակերեսը հաճախ ապաքինվում է մոտ 4–7 օրում։ Բայց դա չի նշանակում, որ այդ օրը գույնն անպայման հավասարված կլինի կամ հետքն ամբողջովին կանհետանա։ Հեռացումից հետո երբեմն անհրաժեշտ են կարեր կամ վիրակապ և այլ ժամկետներ։ Պարանոցին օձիքը շփվում է մաշկին, ձեռքերը հաճախ են լվացվում, իսկ ոտնաթաթին քայլելու ճնշումն է ավելանում։ [1]

Եթե մի քանի օրից միջոցառում, բաց պարանոցով հագուստ կամ խոշոր պլանով լուսանկարահանում ունեք, սոցիալական վերականգնումը տարբերեք բժշկական ապաքինումից։ Կարող եք աշխատել, բայց կեղևը, ժամանակավոր գունափոխությունը կամ վիրակապը դեռ տեսանելի լինել։ Չապաքինված հատվածը առանց բժշկի թույլտվության դիմահարդարմամբ ծածկելը չի արագացնում վերականգնումը։ Դեմքի դեպքում նախ պարզեք կոնկրետ հատվածի ապաքինման սպասելի ընթացքը, ապա որոշեք միջամտության օրը։

Բժիշկը պետք է բացատրի՝ երբ կարելի է լվանալ հատվածը, փոխել վիրակապը, լողավազան գնալ, մարզվել ու արևի տակ լինել։ Մի՛ պոկեք կեղևը և ինքնուրույն մի՛ ծակեք բշտիկը։ Ուժգնացող ցավը, տարածվող կարմրությունը, թարախը, ջերմությունը կամ արյունահոսությունը, որը չի կանգնում առաջարկված միջոցներով, բժշկական օգնության պատճառ են։ Առաջին օրերի թեթև զգայունությունը չի նշանակում, թե պետք է հանդուրժել ակնհայտ վատթարացումը։

Կարո՞ղ է հետք մնալ կամ գոյացությունը կրկնվել

Այո՛։ Սպիի, փոքր փոսիկի, բաց կամ մուգ բծի հավանականությունը կախված է միջամտության խորությունից, մաշկի գույնից ու արձագանքից, տեղակայությունից, խնամքից և անհատական սպիացման հակումից։ Գորտնուկը վերանալուց հետո դեռ վարդագույն մաշկը պարտադիր չէ, որ բուժման ձախողում նշանակի։ Սակայն տեսանելի մաքրումը չի հաստատում, որ ՄՊՎ-ն ամբողջությամբ վերացել է շրջակա մաշկից. նոր գորտնուկ կարող է հայտնվել մոտակայքում կամ այլ տեղ։ «Ընդմիշտ և առանց հետքի» խոստումն արժանահավատ չէ։ [1–3]

«Մինչև և հետո» լուսանկարներում հարցրեք՝ երկրորդ նկարը երբ է արվել։ Հեռացումից անմիջապես հետո վիրակապված հատվածը կարող է կոկիկ թվալ, բայց սպիի վերջնական ձևավորումն ավելի երկար է տևում։ Լույսն ու անկյունը կարող են թաքցնել փոքր անհարթությունները։ «Ո՞ր սարքն է ամենանորը» հարցի փոխարեն պարզեք՝ ինչպես է հաստատվել ախտորոշումը, ինչ կլինի հեռացված հյուսվածքի հետ և ինչ հետք է իրատեսական ձեր մաշկի համար։

Ինչպե՞ս չտարածել սովորական գորտնուկները բուժումից առաջ և հետո

Մի՛ քորեք կամ պոկեք գոյացությունը և աշխատեք սափրվելիս չկտրել այն։ Դիպչելուց հետո լվացեք ձեռքերը, մի՛ կիսեք սրբիչներն ու խնամքի գործիքները։ Ոտնաթաթի գորտնուկի դեպքում մի՛ քայլեք բոբիկ հանրային խոնավ հատակների վրա։ Լողավազանում ծածկելը կարող է նվազեցնել անմիջական շփումը, բայց փոխանցումը ամբողջությամբ չի բացառում։ Եղունգների շուրջ մաշկը կրծելը կարող է վիրուսը տարածել հարևան հատվածներ։ [2]

Միջամտությունից հետո խնամքի կանոնները կարող են փոխվել. արդեն պետք է պաշտպանել նաև ապաքինվող վերքը։ Մի՛ ավելացրեք տնային «այրում»՝ արագացնելու համար, եթե բժիշկը չի նշանակել։ Շատ կամ անընդհատ կրկնվող գորտնուկների դեպքում նորից քննարկեք ախտորոշումն ու բուժումը, ոչ թե անվերջ փոխեք թթուն սառեցմամբ և հակառակը։

Ի՞նչ հարցնել մաշկաբանին՝ նախքան համաձայնություն տալը

Սա վիրուսային գորտնո՞ւկ է, փափուկ պոլի՞պ, թե՞ այլ գոյացություն։ Ինչո՞վ է հաստատվում ախտորոշումը։
Պե՞տք է դերմատոսկոպիա, բիոպսիա կամ հիստոլոգիական հետազոտություն՝ նախքան հյուսվածքը ոչնչացնելը։
Կարելի՞ է հետևել առանց բուժման։ Ի՞նչ ռիսկեր կան սպասելու և հենց այս հատվածը բուժելու դեպքում։
Ինչո՞ւ է ընտրված այս մեթոդը, քանի՞ փուլ կարող է պետք լինել, և ո՞ր նշանների դեպքում վերագնահատում է անհրաժեշտ։
Ինչպիսի՞ն կլինի հատվածը առաջին օրերին և շաբաթներին, ե՞րբ կարելի է դիմահարդարվել, մարզվել և արևի տակ լինել։
Ի՞նչ անել ցավի, ուժեղ բորբոքման կամ արյունահոսության ժամանակ, ո՞ւմ դիմել ոչ աշխատանքային ժամերին։

Խորհրդակցությանը հիշեք՝ երբ է գոյացությունը հայտնվել, ինչպես է փոխվել, ինչ եք քսել և ունե՞ք նկատելի սպիերի հակում։ Հայտնեք հղիության, իմունային խնդիրների, շաքարախտի, դեղերի ու ալերգիաների մասին. դրանք կարող են փոխել մոտեցումը։ Արժեքը կախված է ոչ միայն գոյացությունների քանակից, այլև ախտորոշումից, տեղակայությունից, տեխնիկայից, ցավազրկումից ու հնարավոր հյուսվածքային հետազոտությունից։ Առանց զննման ճշգրիտ գին կամ սեանսների քանակ ասել հնարավոր չէ։

Լավ որոշումը պարտադիր չէ, որ անհապաղ հեռացումը լինի։ Մեկին բավական է հաստատել, որ գոյացությունն անվնաս է, մյուսին խանգարում է ցավոտ ոտնաթաթի գորտնուկը, իսկ երրորդի համար առաջնայինը այլ հիվանդությունը բացառելն է։ Անվտանգ հաջորդ քայլը որոշում է ախտորոշումը, ոչ թե կենցաղային «պապիլոմա» բառը։

Լրացուցիչ հարցեր

Պե՞տք է ՄՊՎ անալիզ հանձնել ձեռքի սովորական գորտնուկը հեռացնելուց առաջ

Սովորաբար ոչ։ Տիպիկ մաշկային գորտնուկը բժիշկը ճանաչում է զննմամբ։ Եթե պատկերը անհստակ է, ավելի կարևոր է այլ մաշկային հիվանդություն բացառելը, երբեմն՝ բիոպսիայով։ CDC-ն նաև խորհուրդ չի տալիս ՄՊՎ թեստը անոգենիտալ կոնդիլոմաների ախտորոշման համար։

Կարելի՞ է հեռացնել գորտնուկը, եթե այն նկատել եմ մատնահարդարումից հետո

Նախ հաստատեք ախտորոշումը։ Միայն ժամանակային համընկնումը չի ապացուցում, թե որտեղից է վարակը։ Մինչև զննումը մի՛ կտրեք գոյացությունը մատնահարդարման գործիքներով և նույն գործիքները մի՛ կիրառեք մաշկի այլ հատվածներում։

Եթե գորտնուկները մի քանիսն են, կարելի՞ է բոլորն անմիջապես հեռացնել

Դա կախված է տեղակայությունից, չափից, ախտորոշումից ու մեթոդից։ Երբեմն բժիշկը միաժամանակ բուժում է մի քանի հատված, երբեմն բաժանում է փուլերի՝ հյուսվածքի վնասումը սահմանափակելու և ապաքինումը վերահսկելու համար։