Մաշկի բարորակ գոյացությունների հեռացում. մեթոդներ և ռիսկեր

Պարանոցին հայտնվել է փոքր փափուկ «պապիլոմա», մեջքին՝ կոշտավուն բիծ, իսկ կրծկալի եզրին մի բան անընդհատ քսվո՞ւմ է։ Համացանցում դրանք հաճախ նույն անունով են կոչում և առաջարկում նույն լազերային հեռացումը։ Բայց «մաշկի բարորակ գոյացություն» հասկացությունը մեկ հիվանդության ախտորոշում չէ։ Նման տեսք կարող են ունենալ փափուկ մաշկային պոլիպները (ակրոխորդոններ, skin tags), սեբորեային կերատոզները, վիրուսային գորտնուկները, կիստաները, խալերն ու այլ գոյացություններ։ Դրանց նմանվող որոշ փոփոխությունների դեպքում անհրաժեշտ է բացառել մաշկի քաղցկեղը։

Խելամիտ հերթականությունը հետևյալն է. նախ մաշկաբանը պարզում է գոյացության տեսակը և հյուսվածքի հետազոտության անհրաժեշտությունը, ապա քննարկում է՝ արդյոք պետք է հեռացնել և ինչ եղանակով։ Հաստատված բարորակ գոյացությունը, եթե չի խանգարում, հաճախ կարելի է թողնել։ Հեռացումը կարող է վերացնել շփման անհարմարությունը կամ տեսանելի ուռուցիկությունը, բայց հնարավոր են սպի, գունափոխություն և ապագայում նման այլ գոյացություններ։ Այս նյութը վերաբերում է տարբեր ոչ գունավորված կամ այլ կերպ հաստատված բարորակ գոյացությունների ընտրությանը, ոչ թե տնային հեռացման հրահանգ է։

Ինչո՞ւ է ճշգրիտ ախտորոշումն ավելի կարևոր, քան սարքի անունը

Փափուկ ակրոխորդոնը հաճախ ունի բարակ ոտիկ և հանդիպում է պարանոցին, թևատակերում, կրծքի տակ կամ հագուստի շփման հատվածներում։ Սեբորեային կերատոզը հաճախ կոշտավուն, մոմանման, կարծես մաշկին կպած վահանիկ է, որի գույնը տատանվում է բացից մինչև մուգ։ Վիրուսային գորտնուկն առաջանում է մարդու պապիլոմավիրուսի (ՄՊՎ, HPV) որոշ տեսակներից, ուստի պետք է քննարկել վերադարձի և փոխանցման հարցերը։ Էպիդերմոիդ կիստան մաշկի տակ ունի պատիճ. միայն պարունակությունը դատարկելը կարող է չկանխել կրկնությունը։

Կենցաղում «պապիլոմա» են անվանում և՛ փափուկ պոլիպը, և՛ գորտնուկը, բայց դրանք նույն ախտորոշումը չեն։ Որոշ գոյացություններ վարակիչ են, մյուսները՝ ոչ. ոմանք հնարավոր է հեռացնել մակերեսորեն, մյուսների դեպքում անհրաժեշտ է ամբողջական հատում։ Եթե առկա են անսովոր գունավորում, արյունահոսություն, արագ աճ կամ ոչ բնորոշ տեսք, բժիշկը պետք է բացառի այլ հիվանդություններ, այդ թվում՝ չարորակ։ Մելանոցիտային խալերի մասին առանձին կարդացեք խալեր և նևուսներ նյութում, իսկ ՄՊՎ-ի հետ կապված գոյացությունների մասին՝ գորտնուկներ և պապիլոմաներ նյութում։

Նման գոյացությունների ուղեցույց, ոչ թե ինքնախտորոշման աղյուսակ

Միայն արտաքին տեսքով ախտորոշել հնարավոր չէ։ Մաշկի քաղցկեղի որոշ տեսակներ նմանվում են անվնաս գոյացությունների, իսկ իրական բարորակ գոյացությունը կարող է արյունահոսել հագուստի շփումից։ Կարևոր են փոփոխության արագությունը, առողջության պատմությունը, մաշկի զննումը, երբեմն նաև դերմատոսկոպիան կամ բիոպսիան՝ հյուսվածքի նմուշի մանրադիտակային հետազոտությունը։

Ե՞րբ է հեռացումն իսկապես իմաստալից

Սովորաբար երկու պատճառ կա՝ հարմարավետություն և արտաքին տեսք։ Գոյացությունը կարող է կպչել զարդին, սափրիչին կամ ներքնազգեստին, բորբոքվել շփումից կամ խանգարել խնամքին։ Կամ կարող է չցավել, բայց տեսանելի լինել, և դուք ուզենաք փոխել տեսքը։ Երկու պատճառներն էլ կարելի է քննարկել։ Սակայն անհարմարությունը համեմատեք միջամտության հնարավոր հետքի հետ. ծալքում թաքնված փոքր պոլիպն ու դեկոլտեի լայն մուգ վահանիկը տարբեր վտանգ ունեն հետագա նկատելի բծի առումով։

Եթե գոյացությունը բնորոշ է և չի խանգարում, հաճախ ողջամիտ է ոչինչ չանել։ Սեբորեային կերատոզների մեծ մասը անվնաս է և բուժում չի պահանջում։ Մեկի հեռացումը չի կանխում նորերի առաջացումը այլ տեղում։ Նույնպես մի քանի փափուկ պոլիպի հեռացումը չի վերացնում դրանց առաջանալու անհատական հակումը. «բոլոր պապիլոմաները ընդմիշտ հեռացնելու» խոստումը մոլորեցնող է։

Առաջին հերթին ախտորոշում ստացեք, եթե գոյացությունը նոր է և արագ մեծանում է, ունի անհամաչափ գույն, խոցոտվում է, առանց վնասման արյունահոսում է, տարբերվում է մյուսներից, ուժեղացող ցավ է առաջացնում կամ չի լավանում։ Մի սպասեք, որ այն «լազերի համար հասունանա»։ Աչքի մոտ, շուրթերին, սեռական օրգաններին և լորձաթաղանթներին անհրաժեշտ է համապատասխան մասնագետի գնահատում. սովորական գեղագիտական մեթոդները չի կարելի նույնությամբ կիրառել բոլոր այդ վայրերում։

Մկրատ, սառեցում, էլեկտրավիրաբուժություն, հատում. ի՞նչ համեմատել

Ախտորոշումից հետո բժիշկը հաշվի է առնում տեսակը, հիմքը, խորությունը, տեղակայումը և հյուսվածքի հետազոտության կարիքը։ Մանր փափուկ պոլիպներից մի քանիսը հեռացնում են ստերիլ գործիքով՝ ըստ անհրաժեշտության տեղային անզգայացմամբ և արյունահոսության վերահսկմամբ։ Կրիոթերապիան հեղուկ ազոտով սառեցումն է. այն կիրառվում է որոշ սեբորեային կերատոզների և մակերեսային բարորակ գոյացությունների դեպքում։ Հնարավոր են բշտիկ, կեղև կամ ավելի բաց բիծ։

Էլեկտրավիրաբուժությունն ու կյուրետաժը որոշ մակերեսային գոյացությունների մշակման երկու մեթոդ են՝ էլեկտրական ազդեցություն և զգույշ քերում։ Բժիշկը կարող է դրանք կիրառել առանձին կամ համատեղ՝ ըստ ցուցումների։ Կարերով վիրաբուժական հատումը կարող է պետք լինել մեծ կամ խորը գոյացության, կիստայի կամ անորոշ ախտորոշման դեպքում։ Եթե գոյացության բնույթը պարզ չէ, հյուսվածաբանության համար նմուշը պահպանելը կարևոր փաստարկ է հյուսվածքը չոչնչացնող ախտորոշիչ մեթոդի օգտին։ Լազերային կամ այլ քայքայումը չպետք է փոխարինի հնարավոր քաղցկեղի հետազոտությանը։

Չկա մեկ մեթոդ, որը լավագույնն է բոլոր «պապիլոմաների» համար։ Սառեցումը մի հատվածում կարող է լավ արդյունք տալ, մյուսում՝ բաց գույնի հետք թողնել. հատումը տալիս է լաբորատոր նմուշ, բայց կարող է գծային սպի թողնել։ Թանկ սարքը ինքնին ավելի աննկատ հետք չի երաշխավորում։ Հարցրեք՝ հեռացվելու է միայն ելունը, թե ամբողջ գոյացությունը, հնարավո՞ր է կրկնություն, և ինչ արդյունքն է իրատեսական։

Երեք որոշում՝ միջամտությունից առաջ

1. Ախտորոշում. կոնկրետ ի՞նչն է հեռացվում, և առանց հյուսվածաբանության որքանո՞վ է բժիշկը վստահ։ Անորոշության դեպքում ո՞ր հետազոտությունն է առաջինը։
2. Մաշկի հետք. առաջնահերթ է շփումը վերացնե՞լը, թե՞ գրեթե աննկատ մաշկ ստանալը։ Վերքի լավացման հնարավորությունները միշտ չեն թույլ տալիս երաշխավորել երկուսը միասին։
3. Ծավալ. հեռացնել մեկ անհարմար գոյացությո՞ւն, մի քանի նմա՞նը, թե՞ նախ պարզել դրանց առաջացման պատճառները։ Շատ գոյացությունների առկայությունը փոխում է պլանը, բայց ամեն ոչ բնորոշ օջախ պետք է առանձին գնահատել։

Ցավո՞տ է, և ե՞րբ կարող եք լինել առանց վիրակապի

Փոքր հեռացումները հաճախ կատարվում են ամբուլատոր։ Տեղային անզգայացման ներարկումը կարող է կարճ ծակոց լինել, հետո սովորաբար զգացվում են հպում և ճնշում, ոչ թե սուր ցավ։ Սառեցումը երբեմն այրում կամ ծակծկում է, հետո առաջանում են ցավոտություն ու բշտիկ։ Զգացողությունն ու անզգայացման կարիքը կախված են մեթոդից և տեղից։ Արտահայտված ցավի մասին ասեք մասնագետին՝ մի դիմացեք հանուն արագության։

Նույն օրը կարող են երևալ վարդագույն կետ, փոքր վերք, վիրակապ կամ սառեցումից սպիտակած հատված։ Հաջորդ օրերին կարող է առաջանալ կեղև կամ բշտիկ, երբեմն ավելի նկատելի, քան նախկին փոքր ելունը։ Մակերեսային վերքի փակվելը սովորաբար տևում է մի քանի օր կամ ավելի։ Մաշկաբանության ամերիկյան ակադեմիայի 7–10 օրը վերաբերում է բազմաթիվ մաշկային բիոպսիաների, ոչ բոլոր մեթոդներին, չափերին ու հատվածներին. ծալքերում, շփման տեղերում և սրունքին ապաքինումը կարող է երկարել։

Ավելի ուշ կարող են մնալ վարդագույն բիծ, մուգ կամ բաց գունավորում, իսկ խոր հեռացումից հետո՝ սպի։ Կարևոր հանդիպումից, հարսանիքից, ծովային ուղևորությունից կամ նկարահանումից առաջ ժամանակի պաշար ունեցեք. վաղը աշխատանքի գնալը չի նշանակում, որ հետքը չի երևա։ Մինչև բժշկի թույլտվությունը խուսափեք բաց վերքի դիմահարդարումից, լողավազանից, երկար տաքացումից և հագուստի շփումից։ Վերքի փակվելուց հետո արևապաշտպանությունը կարող է նվազեցնել մնացորդային գունավորումը։ Պարանոցի կամ կրծքավանդակի մի քանի հեռացում կարող է տեսանելի լինել ավելի շատ, քան մեկ փոքր միջամտությունը։

Մաշկի բիոպսիայից հետո սովորաբար խորհուրդ է տրվում նուրբ լվացում մեղմ օճառով և ջրով, սովորական վազելին և պաշտպանիչ վիրակապ՝ տրված հրահանգով։ Կեղևը մի պոկեք, մի կիրառեք սպիրտ, թթուներ կամ հակաբիոտիկային քսուք «ամեն դեպքում»։ Սառեցումից կամ կարերով վիրահատությունից հետո կանոնները կարող են տարբերվել. հարցրեք բշտիկի խնամքի, վիրակապի փոխման, ցնցուղի և վերահսկիչ այցի մասին։

Ի՞նչ բարդություններ կան, և ե՞րբ օգնություն ստանալ

Նույնիսկ բարորակ գոյացության հեռացման դեպքում հնարավոր են արյունահոսություն, բորբոքում, վարակ, հարակից մաշկի վնասում, բշտիկ, գունափոխություն, սպի, սոսնձի կամ անզգայացնողի նկատմամբ ռեակցիա, ոչ լրիվ հեռացում կամ կրկնություն։ Բարակ պոլիպի, հաստ կերատոզի և խորը կիստայի ռիսկերը տարբեր են։ Բորբոքված կիստայի դեպքում երբեմն անհրաժեշտ է փուլային բուժում. այն տանը ինքնուրույն մի բացեք։

Ուժեղացող ցավի, տարածվող կարմրության, տաքության, թարախի, ջերմության կամ մաքուր թանզիֆով 20 րոպե անընդմեջ ամուր սեղմելուց հետո չդադարող արյունահոսության դեպքում շուտ կապվեք բժշկի հետ։ Առատ արյունահոսությունն ու արագ վատացումը շտապ օգնություն են պահանջում։ Եթե վերքը չի լավանում կամ նոր գոյացությունն արագ աճում է, մի փորձեք կրկին այրել այն հին եղանակով. անհրաժեշտ է վերանայել ախտորոշումը։

Տնային պայմաններում անհայտ գոյացությունը կտրելը, թելով կապելը, այրելը կամ գորտնուկի դեղով և համացանցային քիմիական նյութերով մշակելը վտանգավոր է։ ԱՄՆ FDA-ն զգուշացնում է, որ խալերի ու մաշկային գոյացությունների համար գովազդվող չհաստատված միջոցները կարող են վնասել, սպի առաջացնել և ուշացնել քաղցկեղի հայտնաբերումը։ Սա ԱՄՆ կարգավորիչ տեղեկությունն է, ոչ թե Հայաստանում կոնկրետ միջոցի գրանցման մասին պնդում։ «Անվտանգ է բոլոր պապիլոմաների համար» գովազդը ախտորոշում չէ։ Գորտնուկի ուժեղ քիմիական միջոցը փափուկ պոլիպի վրա կարող է վնասել առողջ մաշկը։

Ե՞րբ է միջամտությունը ոչ առաջին ընտրությունը

Հղիության կամ կրծքով կերակրման ժամանակ ոչ պարտադիր գեղագիտական հեռացումը կարելի է քննարկել և ըստ անհրաժեշտության հետաձգել, մինչդեռ կասկածելի գոյացությունը ժամանակին հետազոտման կարիք ունի։ Արյունը նոսրացնող, իմունիտետը ճնշող դեղերը, մակարդման խանգարումները, կելոիդ սպիների հակումը, վատ լավացմամբ շաքարախտը և ակտիվ վարակը փոխում են պլանը։ Մի դադարեցրեք նշանակված դեղերը առանց դրանք նշանակած բժշկի։ Լորձաթաղանթների ու անոգենիտալ շրջանի գոյացությունները առանձին մոտեցում են պահանջում. սեռական գորտնուկների կանոնները տարբերվում են, իսկ ոչ բնորոշ օջախները երբեմն բիոպսիայի կարիք ունեն։

Եթե ենթադրվող սեբորեային կերատոզը պարբերաբար արյունահոսում է կամ արագ փոխվում, հարցրեք՝ որքանով է վստահ ախտորոշումը և ինչու չի քննարկվում հյուսվածաբանությունը։ Անորոշության դեպքում մաշկաբանի երկրորդ կարծիքը տեղին է։ Աչքի մոտ գոյացության համար կարող է պետք լինել տվյալ հատվածի մասնագետ։ Մաշկի փայլն ու հարթությունն ուղղող գեղագիտական բուժումները չեն ախտորոշում առանձին գոյացությունը։

Հարցեր խորհրդակցությանը՝ ընտրությունը ձեր ձեռքում պահելու համար

• Ի՞նչ ախտորոշում է ենթադրվում և ո՞ր նման հիվանդություններն են բացառվել։
• Ի՞նչ կլինի, եթե հիմա ոչինչ չհեռացնենք, և ինչպե՞ս հետևել հատվածին։
• Պե՞տք է հյուսվածաբանություն, և ո՞վ կբացատրի արդյունքը։
• Ինչո՞ւ է ընտրվել այս մեթոդը, ոչ թե հետևելը կամ վիրաբուժական հատումը։
• Ի՞նչ սպի կամ գունափոխություն է հավանական այս տեղում և իմ մաշկի առանձնահատկություններով։
• Ե՞րբ կարող եմ կրել կիպ հագուստ, լողալ, մարզվել ու դիմահարդարվել։
• Գինը ներառո՞ւմ է անզգայացումը, հյուսվածաբանությունը, վիրակապերը, վերահսկիչ և կրկնակի այցերը։ Միայն նշված սկզբնական գները համեմատելը ճիշտ չէ։

Մասնագետ ընտրելիս ստուգեք որակավորումը, հիգիենան ու պայմանները, ախտորոշման պլանը և հետմիջամտական կապը։ Անմիջապես հետո արված հարթ մաշկի լուսանկարը ոչինչ չի ասում ամիսներ անց սպիի մասին. ավելի օգտակար են նույն պայմաններում նկարները՝ ժամանակով և մեթոդի նշումով։ Կարծիքը չի հաստատում ձեր ախտորոշումը։ Խորհրդակցությունից հետո կարող եք հրաժարվել հեռացումից։

Լրացուցիչ հաճախակի հարցեր

«Պապիլոմայի» հեռացումը կանխո՞ւմ է ՄՊՎ վարակը

Սովորական փափուկ մաշկային պոլիպը վիրուսային գորտնուկ չէ։ Նույնիսկ հաստատված գորտնուկի հեռացումը չի երաշխավորում վիրուսի ամբողջական վերացումը կամ նոր գոյացությունների բացակայությունը։ Կանխարգելումն ու բուժումը կախված են իրական ախտորոշումից։

Ինչո՞ւ հյուսվածաբանություն անել, եթե գոյացությունը փոքր է

Փոքր չափն ինքնին անվտանգություն չի ապացուցում։ Եթե տեսքը կամ պատմությունը չի թույլ տալիս վստահ բացառել վտանգավոր այլ պատճառ, հյուսվածաբանությունը կարող է անհրաժեշտ լինել։ Ամեն բնորոշ մաշկային պոլիպի համար դա միշտ չէ պարտադիր. որոշումը կայացնում է բժիշկը։

Սառեցումից մնացած բաց օղակը կվերանա՞

Այն երբեմն գունատվում է, բայց կարող է երկար մնալ կամ մշտական լինել։ Այս հնարավորությունը հատկապես քննարկեք, եթե շրջակա մաշկը մուգ է կամ հատվածը բաց ու տեսանելի է։

Աղբյուրներ

• American Academy of Dermatology: Skin tags.
• American Academy of Dermatology: Seborrheic keratoses — diagnosis and treatment.
• American Academy of Dermatology: Skin biopsy wound care.
• DermNet: Skin tags / acrochordons.
• US FDA: Warnings about misleading dermatology treatments.
• CDC: Anogenital warts — STI treatment guidelines.